Rối loạn tiền mãn kinh là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc

Tiền mãn kinh là quy luật tự nhiên mà bất cứ phụ nữ nào cũng trải qua. Để hạn chế những ảnh hưởng của thời kỳ này với sức khỏe, chị em nên tìm hiểu thông tin và cách điều trị, chăm sóc tốt nhất cho mình. Sau đây là tư vấn từ bác sĩ Ngô Thị Hằng – Phụ trách khám, chữa bệnh phụ khoa tại nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Mời quý độc giả cùng theo dõi.

Tiền mãn kinh là gì? Xảy ra khi nào?

Tiền mãn kinh (tiếng anh: Perimenopause) hay còn được gọi là quá trình chuyển đổi mãn kinh. Đây là thuật ngữ y học chỉ giai đoạn trước kỳ mãn kinh ở nữ giới. Khi đó hoạt động của buồng trứng giảm, kinh nguyệt mất đi hoặc không đều, không còn khả năng sinh sản.

Độ tuổi tiền mãn kinh ở mỗi phụ nữ là khác nhau, trong đó từ 40 – 55 tuổi là phổ biến nhất. Phụ nữ từ 30 tuổi trở đi, cơ thể có nhiều thay đổi đặc biệt là nội tiết tố, lượng estrogen và progesterone sẽ giảm dần theo từng năm. Trong đó từ 30 – 45 tuổi, 2 nội tiết trên giảm 1 – 1,5%/năm; đến 45 tuổi giảm 20 – 30%/năm.

Tỷ lệ phụ nữ sau 30 có nguy cơ bị tiền mãn kinh sớm ngày càng tăng

Dấu hiệu tiền mãn kinh cơ bản phụ nữ nên biết

Tiền mãn kinh có những biểu hiện gì? Sau đây là những triệu chứng mà chị em thường gặp phải.

  • Rối loạn kinh nguyệt: Dấu hiệu điển hình nhất. Lúc này kinh nguyệt thường không theo chu kỳ,  thời gian ngắn dài, lượng kinh ra cũng thay đổi, có thể rất ít hoặc ra ồ ạt, thậm chí tắc kinh trong vài tháng.
  • Nóng, bốc hỏa trong người: Khoảng 65 – 75% phụ nữ bị bốc hỏa, nóng phừng phừng người, mặt, bên cạnh đó còn bị đổ nhiều mồ hôi trong thời gian ngắn, không kể ngày đêm. Một số người sau cảm giác bốc hỏa là ớn lạnh, mệt mỏi. Hiện tượng này có thể kéo dài từ vài tháng đến vài năm.
  • Khó ngủ, mất ngủ: Những cơn nóng bừng lên mặt, đổ mồ hôi nhiều khiến giấc ngủ của chị em bị ảnh hưởng, có người bị khó ngủ, ngủ không sâu giấc, hay giật mình nhưng cũng có người mất ngủ hoàn toàn.
  • Thay đổi tâm trạng: Ở giai đoạn này, tâm tính nhiều chị em thay đổi trở nên dễ cáu gắt, khó chịu, thường lo lắng, nghĩ nhiều…
  • Giảm ham muốn: Lượng hormone giảm trong giai đoạn này khiến chị em bớt ham muốn tình dục, không đạt khoái cảm, lãnh cảm, thêm nữa do đau rát khi quan hệ nên nhiều người ngại, sợ.
  • Lão hóa bên ngoài: Không chỉ da thâm sạm, nám, chảy xệ mà tóc cũng bắt đầu khô xơ, tích mỡ ở bụng… Đây đều là những dấu hiệu khi phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh.

Triệu chứng tiền mãn kinh kéo dài bao lâu? Ảnh hưởng như thế nào?

Thời gian chịu ảnh hưởng của chứng tiền mãn kinh này ở mỗi phụ nữ là khác nhau. Có người chỉ phải chịu 2 – 3 năm, tuy nhiên cũng có người chật vật suốt 7 – 8 năm, thậm chí là chục năm. Tiền mãn kinh sẽ kết thúc khi phụ nữ bị hết kinh hoàn toàn trên 12 tháng liên tục.

Trên thực tế, có khá nhiều phụ nữ trải qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng, tuy nhiên nhiều người sức đề kháng kém, dẫn đến nhiều bệnh lý xuất hiện. Điển hình như:

Thời kỳ tiền mãn kinh dễ gây viêm nhiễm phụ khoa ảnh hưởng đến tâm lý, sức khỏe của chị em
Thời kỳ tiền mãn kinh dễ gây viêm nhiễm phụ khoa ảnh hưởng đến tâm lý, sức khỏe của chị em
  • Viêm phụ khoa: Do sự thiếu hụt nội tiết tố, môi trường âm đạo bị khô, ít dịch. Khiến vùng kín rát, khó chịu dễ bị nấm, khuẩn tấn công và gây viêm. Để lâu không chữa trị có thể dẫn đến ung thư buồng trứng, ung thư cổ tử cung…
  • Loãng xương: Đây là bệnh lý dễ xảy ra trong độ tuổi mãn kinh, nhất là những người có tiểu sử gia đình mắc căn bệnh này từ sớm. Bệnh này khiến nguy cơ gãy xương, đau lưng, đau xương khớp, khô khớp gia tăng.
  • Bệnh tim mạch: Khi lượng hormon sinh dục suy giảm khả năng bảo vệ thành mạch, tim ở nữ giới suy yếu, gia tăng bệnh cao huyết áp, bệnh mạch vành, xơ vữa động mạch…

Ngoài ra, chị em còn tăng nguy cơ xuất hiện các khối u ác tính, lành tính, rối loạn lipid máu, đái tháo đường… gây hại cho sức khỏe, chất lượng cuộc sống.

Nguyên nhân tiền mãn kinh sớm

Có rất nhiều yếu tố được xác định khiến quá trình tiền mãn kinh ở nữ giới diễn ra sớm hơn bình thường.

  • Lượng cholesterol thay đổi: Nội tiết tố trong cơ thể thay đổi trong giai đoạn này khiến cholesterol xấu trong máu tăng, còn lượng cholesterol tốt lại giảm, nguy cơ mắc các bệnh tim mạch gia tăng.
  • Do di truyền: Những người phụ nữ trong gia đình như bà, mẹ có độ tuổi tiền mãn kinh sớm khả nang cao bạn cũng bị như vậy.
  • Do lối sống: Một số nghiên cứu cho thấy lười vận động, lười ra ngoài tiếp xúc với ánh sáng mặt trời cũng góp phần “đưa” chị em sớm bước vào giai đoạn tiền mãn kinh.
  • Bệnh tự miễn: Phụ nữ mắc các bệnh về tuyến giáp, viêm khớp dạng thấp được xác định có dấu hiệu tiền mãn kinh sớm do hệ thống miễn dịch nhầm lẫn, tấn công một số cơ quan trong cơ thể với tác nhân lạ. Điều này ảnh hưởng đến buồng trứng, giảm hoạt động.
  • Hút thuốc lá: Với vô số thành phần độc hại, thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm cho sức khỏe, tiền mãn kinh sớm cũng là một trong những hậu quả của thói quen này. Bởi thuốc lá có khả năng làm suy giảm lượng hormone estrogen trong cơ thể nữ giới.
  • Hóa trị, xạ trị điều trị ung thư: Quá trình này dễ gây suy buồng trứng sớm đặc biệt là các loại hóa chất điều trị, vị trí xạ trị tại vùng chậu, não…

Cách chẩn đoán tiền mãn kinh sớm

Thăm khám tại bệnh viện để được chẩn đoán và có hướng khắc phục kịp thời
Thăm khám tại bệnh viện để được chẩn đoán và có hướng khắc phục kịp thời

Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, chị em có thể xác định chính xác tình trạng tiền mãn kinh qua các xét nghiệm được bác sĩ chỉ định. Cụ thể:

  • Hormon estrogen: Nồng độ suy giảm
  • Hormon kích thích nang trứng (FSH): Khi nồng độ FSH > 30 mlU/ml và kinh nguyệt thất thường.
  • Hormon kích thích tuyến giáp (TSH): Tuyến giáp hoạt động kém, mức TSH cao là dấu hiệu của giai đoạn tiền mãn kinh.
  • Hình ảnh siêu âm, tử cung teo nhỏ.
  • Kết quả sinh thiết cho thấy niêm mạc tử cung theo.

Tiền mãn kinh sớm phải làm sao?

Để quá trình này diễn ra nhẹ nhàng ít gây mệt mỏi, khó chịu, chị em nên tham khảo, thực hiện những việc làm sau:

Thay đổi lối sống

  • Tăng cường tập luyện thể dục thể thao nhằm giúp tuần hoàn máu, các cơ quan trong cơ thể hoạt động tốt hơn.
  • Nghỉ ngơi, thư giãn, giữ tinh thần thoải mái.
  • Không thức đêm hay làm việc nặng quá sức
  • Không hút thuốc lá, sử dụng chất kích thích.
  • Giảm cân nếu bị thừa cân, béo phì.

Nên ăn gì, kiêng gì?

Chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe phụ nữ tiền mãn kinh
Chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe phụ nữ tiền mãn kinh
  • Tăng cường bổ sung đạm: Đạm là thành phần chính tọa enzym và một số nội tiết tố. Do đó chị em nên bổ sung lượng vừa đủ để cải thiện sức khỏe.
  • Ăn thực phẩm chứa nhiều omega-3: Bổ sung các loại thực phẩm này sẽ giảm tình trạng lo âu, bốc hỏa
  • Bổ sung thêm canxi: Ăn nhiều rau xanh, hoa quả: Không chỉ tăng cường sức đề kháng, trong nhiều loại rau quả còn giúp chống oxy hóa, giảm viêm đau và các biểu hiện tiền mãn kinh.
  • Dùng thực phẩm giàu vitamin: Bổ sung đầy đủ các loại vitamin A, B, C, E, K…sẽ rất tốt với người
  • Uống đủ nước
  • Đồ ăn nhiều muối, đường tăng huyết áp, không tốt cho sức khỏe, người bị tiền mãn kinh
  • Thực phẩm cay nóng khiến tình trạng đổ mồ hôi, bốc hỏa thêm nghiêm trọng
  • Thức ăn chế biến sẵn chứa nhiều natri gây tích nước, khó chịu
  • Đồ uống chứa cồn, gas kích thích các triệu chứng tiền mãn kinh, khiến người bệnh thêm mệt mỏi, khó chịu

Phụ nữ tiền mãn kinh nên uống thuốc gì?

Suy giảm estrogen chính là thủ phạm hàng đầu dẫn đến tiền mãn kinh sớm. Do đó sử dụng liệu pháp thay thế hormon chính là giải pháp được các chuyên gia, bác sĩ khuyến khích.

Thuốc hormon thay thế sẽ được bác sĩ chỉ định theo đơn, người bệnh cũng cần tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định và tái khám định kỳ. Một số loại thuốc hormon thay thế gồm estrogen và progestogen.

* Khuyến cáo: Lạm dụng nhóm thuốc này nhiều năm sẽ làm giảm cholesterol nhưng lại tăng triglyceride và tăng đông máu. Người mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp, tiền sử ung thư tuyến vú, tử cung… không nên áp dụng liệu pháp này.

Ngoài ra, phụ nữ tiền mãn kinh có thể được chỉ định dùng các loại thuốc bổ sung vitamin, thuốc trầm cảm liều thấp để cải thiện các triệu chứng bệnh.

Loại Hormone thay thế thường dùng là estrogen đường uống hoặc miếng dán cho chị em
Loại Hormone thay thế thường dùng là estrogen đường uống hoặc miếng dán cho chị em

Phương pháp đông y

Theo đông y, triệu chứng tiền mãn kinh xảy ra là do tạng thận suy yếu dẫn đến mất cân bằng âm dương, khí huyết suy. Ngoài ra chế độ dinh dưỡng, tinh thần, sinh hoạt hàng ngày cũng ảnh hưởng đến bệnh. Tùy theo cơ thể từng phụ nữ mà chia thành: thể  thận tinh hư tổn do thận âm hư hoặc âm hư dương vượng, thận dương hư, can kinh uất nhiệt, tâm tỳ lưỡng hư, huyết ứ đàm trệ.

Để cải thiện hội chứng tiền mãn kinh, chị em có thể dùng các bài thuốc gia truyền kết hợp bấm huyệt. Dù tiến hành chữa trị ở đâu, chị em cũng nên tuân thủ theo phác đồ của lương y, thầy thuốc để đạt được kết quả tốt nhất. Đặc biệt khi chữa tiền mãn kinh bằng đông y, chị em phải kiên trì, tìm đúng cơ sở để tránh các bài thuốc không rõ nguồn gốc chất lượng.

Như vậy, dấu hiệu tiền mãn kinh và cách điều trị, chăm sóc như thế nào tốt nhất chị em đã nắm được. Hãy tìm tới các chuyên gia, cơ sở y tế uy tín để được tư vấn, hỗ trợ tận tình, giảm thiểu những phiền phức, ảnh hưởng của thời kỳ tiền mãn kinh tới sức khỏe, cuộc sống của mình. 

Ngày đăng: 20/03/2020 - Cập nhật lúc: 1:42 Chiều , 23/04/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lương y Đỗ Minh Tuấn hiện là người đứng đầu Nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Ông tốt nghiệp Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam, là đời thừa kế thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh phát triển những bài thuốc Đông y gia truyền của dòng họ.

Bác sĩ Đỗ Minh Tuấn tốt nghiệp Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam. Ông Tuấn là học trò của PGS.TS Lê Lương Đống (Nguyên PGĐ Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ YHCT). Ông từng công tác tại Bệnh viện 103, đảm nhận vai trò Phó giám đốc phụ trách chuyên môn tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc. Hiện nay, bác sĩ Đỗ Minh Tuấn là Giám đốc phụ trách chuyên môn Nhà thuốc Đỗ Minh Đường.

Ông là người rất tận tâm với nghề, luôn lắng nghe những mối băn khoăn của người bệnh nhằm hiểu được vấn đề trong căn bệnh của họ để điều chỉnh thành phần, liều lượng trong các bài thuốc và tìm ra phương pháp điều trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Về tác giả
Zalo
Chat với chúng tôi