Mãn kinh: Triệu chứng, nguyên nhân và những sự thật quan trọng cần biết

Với phụ nữ trung niên, giai đoạn mãn kinh ảnh hưởng rất lớn đến tâm sinh lý, cuộc sống. Để giúp chị em hiểu rõ hơn về giai đoạn này và có hướng xử lý tốt nhất, lương y Nguyễn Thị Đoan Trinh – Phụ trách khám, chữa bệnh phụ khoa Nhà thuốc Đỗ Minh Đường cơ sở Hồ Chí Minh có những chia sẻ bổ ích dưới đây.

Mãn kinh là gì? Phân loại từng giai đoạn

Mãn kinh (tên tiếng anh là: menopause) là giai đoạn kết thúc hiện tượng kinh nguyệt ở nữ giới và không còn khả năng sinh sản do buồng trứng ngừng sản xuất hormon estrogen và progesterone. Mãn kinh tự nhiên ở phụ nữ xảy ra khi không có kinh từ 12 tháng liên tục mà không do yếu tố bệnh lý, sinh học nào tác động.

Đây được xem là hiện tượng bình thường cùng với sinh – lão – bệnh – tử ở mỗi người. Tuy nhiên rất nhiều chị em không biết rõ các dấu hiệu, ảnh hưởng đến cuộc sống.

Mãn kinh thời kỳ "đen tối" mà chị em nào cũng phải trải qua
Mãn kinh thời kỳ “đen tối” mà chị em nào cũng phải trải qua

Phân loại từng giai đoạn

  • Mãn kinh sớm

Thường ở độ tuổi dưới 40, không chỉ hết kinh nữ giới còn bị khô âm đạo, đau rát khi quan hệ tình dục. Thậm chí có người hết kinh ngay từ tuổi 30, hiện tượng này xảy ra sớm khiến nữ giới mệt mỏi, đối mặt với nhiều bệnh lý mãn tính.

  • Mãn kinh muộn

Chỉ thời gian không còn kinh nguyệt sau 55 tuổi. Đây là hiện tượng bình thường chỉ là trễ hơn so với đa số phụ nữ. Hiện tượng này không có gì đáng lo ngại nếu không có bệnh lý nào đi kèm.

Triệu chứng mãn kinh

Nhiều chị em lo lắng trước các biểu hiện của thời kỳ mãn kinh. Tuy nhiên không phải ai cũng gặp các triệu chứng giống nhau. Một số biểu hiện thường gặp gồm:

  • Bốc hỏa, đổ mồ hôi: Khi estrogen giảm, mạch máu bị giãn khiến nhiệt độ trên da tăng lên. Chị em có cảm giác bừng bừng tại vùng ngực, vai, cổ và bốc lên đầu. Cơn bốc hỏa thường kéo dài vài phút/lần. Kèm theo đó là hiện tượng vã mồ hôi vào ban đêm khi giấc ngủ bị ảnh hưởng. Có người do mất nhiều nhiệt lượng, nên thấy ớn lạnh, mệt mỏi.
  • Tâm lý thay đổi theo hướng tiêu cực: Những kích thích trong giai đoạn này làm cho chị em luôn cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng. Từ đó dễ nhạy cảm, mất cân bằng về mặt cảm xúc, buồn bã, lo lắng, sợ hãi, cáu gắt thậm chí là trầm cảm.
  • Biến đổi về âm đạo, khô hạn: Thành âm đạo giảm tiết dịch và độ đàn hồi khiến vùng kín bị khô, chị em cảm thấy khó chịu đặc biệt là khi quan hệ tình dục.
  • Giảm ham muốn, mất khả năng sinh sản: Vào độ tuổi này, ham muốn ở nhiều chị em giảm dần, mặt khác do quá trình quan hệ đau rát, dễ bị chảy máu, tâm trạng bất ổn nên ngại, thậm chí là sợ chuyện ấy. Bên cạnh đó, do trứng không rụng, hết kinh nên không có khả năng sinh con.
  • Gặp các vấn đề về giấc ngủ: Giấc ngủ bị rối loạn một phần vì hiện tượng bốc hỏa, đổ mồ hôi vào ban đêm. Chị em dễ thao thức, trằn trọc, ngủ không sâu giấc hay bị mất ngủ hoàn toàn. Thống kê cho thấy có 1/4 nữ giới bị rối loạn giấc ngủ.
  • Thay đổi bề ngoài, tăng cân: Bởi quá trình trao đổi chất ở cơ bắp chậm lại, trạng thái tinh thần thay đổi khiến hormone cortisol cao, trọng lượng cơ thể sẽ tăng, kèm theo các vấn đề kháng như da lão hóa, chảy xệ, mỡ thừa ở bụng…

Biểu hiện thường gặp ở phụ nữ khi mãn kinh

Nguyên nhân gây mãn kinh ở nữ giới

Hiện tượng hết kinh sớm có thể xảy ra do các nguyên nhân sau đây:

  • Tuổi tác: Đây là quy luật tự nhiên mà bất cứ phụ nữ nào cũng phải trải qua, còn được xem là giai đoạn quá độ từ trung niên sang tuổi già.
  • Suy giảm nội tiết tố nữ: Sau 30 tuổi, nội tiết tố ở nữ giới bắt đầu suy giảm. Đến tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh lượng hormone tiết ra càng ít dần.
  • Phẫu thuật cắt bỏ tử cung, buồng trứng: Ở trường hợp này sẽ mãn kinh ngay lập tức bởi không còn kinh nguyệt cũng như khả năng sinh con.
  • Suy buồng trứng sớm: Cũng giống như bất cứ bộ phận nào trên cơ thể, buồng trứng cũng bị lão hóa theo thời gian. Trường hợp buồng trứng bị lão hóa trước tuổi, không còn hoạt động cũng gây mất kinh sớm hơn bình thường.
  • Hóa trị, xạ trị: Với phụ nữ đang áp dụng phương pháp điều trị ung thư này có thể hết kinh sớm cùng với giai đoạn tiền mãn kinh.
  • Nguyên nhân khác: Hút thuốc lá, uống rượu, làm việc quá sức… khiến lượng hormone giảm dần.

Các câu hỏi thường gặp về thời kỳ mãn kinh

Rất nhiều thắc mắc của chị em được đặt ra khi bản thân bước vào độ tuổi này. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp nhất và lời giải:

  • Tuổi mãn kinh là bao nhiêu?

Độ tuổi mãn kinh ở phụ nữ là không giống nhau, có người 40 tuổi nhưng cũng có người trên 50 tuổi mới bước vào giai đoạn này. Thống kê trung bình tại nước ta, phụ nữ mãn kinh nằm trong độ tuổi từ 45 – 55 tuổi. Và tỷ lệ mãn kinh đang có xu hướng trẻ hóa

  • Mãn kinh có mang thai được không?

Trên thực tế, những chị em phụ nữ không còn thấy kinh nguyệt suốt 12 tháng liên tiếp đồng nghĩa với việc vô sinh, không thể có thai được nữa. Tuy nhiên vẫn có một số trường hợp đặc biệt có thể mang thai chẳng hạn: khi không thấy kinh nguyệt trong vài tháng tưởng đã hết kinh chị em không áp dụng biện pháp tránh thai khi quan hệ tình dục; có trường hợp trứng rụng sau khi đã mãn kinh dẫn đến khả năng mang thai.

Khả năng sinh sản sẽ mất khi phụ nữ hết kinh nguyệt

  •  Ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?

Phụ nữ bước vào giai đoạn này sẽ đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó các bệnh lý thường gặp nhất là: Mắc bệnh viêm nhiễm phụ khoa: Phụ nữ trung niên trong độ tuổi mãn kinh, lượng estrogen suy giảm, vùng kín bị khô, thiếu axit lactic để diệt khuẩn do đó nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm, nấm ngứa.

Ngoài ra còn tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bởi khi lượng estrogen giảm, nguy cơ mắc bệnh tim mạch gia tăng. Tiểu không kiểm soát: Niệu đạo, mô âm đạo khô, mất độ đàn hồi khiến chị em muốn đi tiểu, tiểu không tự nguyện. Loãng xương: thời điểm này, mật độ xương giảm nhanh chóng, xương giòn, yếu dễ bị gãy. Và dễ mắc các bệnh khác như đái tháo đường, béo phì, cao huyết áp, un thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư buồng trứng…

Mãn kinh nên uống thuốc gì?

Để cải thiện các triệu chứng kể trên, ngoài việc thay đổi lối sống, chế độ dinh dưỡng, chị em có thể sử dụng một số loại thuốc

  • Hormone thay thế: Sử dụng estrogen liều thấp thường được bác sĩ sử dụng để giảm các triệu chứng mãn kinh cho chị em. Tùy vào tình trạng mà thời gian sử dụng, liều lượng là khác nhau
  • Thuốc chống trầm cảm: Có đến 40% nữ giới trầm cảm trong giai đoạn mãn kinh, để cải thiện tình trạng này, cùng các biểu hiện lo âu, căng thẳng… nhóm thuốc chống trầm cảm được chỉ định cho chị em.
  • Thuốc bổ: Các loại thuốc bổ sung vitamin E, B, D, canxi cũng được sử dụng cho nhiều trường hợp.
  • Một số loại thuốc khác như Gabapentin (thuốc điều trị động kinh) có tác dụng giảm triệu chứng bốc hỏa trong người; Clonidin dùng để điều trị cao huyết áp…

Chị em nên tìm đến cơ sở chuyên khoa Sản phụ khoa để được tư vấn sử dụng đúng thuốc, đúng liều lượng.

Ngoài thuốc tây y, sử dụng thuốc có nguồn gốc từ thảo dược tự nhiên như nam dược cũng đang được nhiều chị em sử dụng để giảm các triệu chứng mãn kinh.

Ưu điểm của nhóm thuốc này là an toàn, lành tính. Ngoài công dụng trị các chứng bốc hỏa, mất ngủ, căng thẳng tinh thần… thuốc còn giúp tăng cường sức đề kháng, giúp chị em khỏe mạnh hơn. Để đạt hiệu quả chị em cần lựa chọn đúng cơ sở y học cổ truyền, kiên trì sử dụng và thực hiện theo đúng chỉ dẫn của lương y, thầy thuốc.

Sử dụng thuốc theo đơn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ
Sử dụng thuốc theo đơn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ

Phòng ngừa bằng cách nào?

Để làm chậm lại quá trình mãn kinh cũng như giảm các triệu chứng gây ra cho chị em phụ nữ, những lưu ý sau đây chính là “chìa khóa”:

  • Tránh lo âu phiền muộn
  • Thư giãn, giải trí, tạo tâm lý thoải mái
  • Xây dựng kế hoạch làm việc khoa học, nghỉ ngơi hợp lý
  • Giảm cân với người béo phì, giữ trọng lượng ổn định.
  • Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên nhằm tăng cường sự dẻo dai của xương khớp cũng như nâng cao sức khỏe.
  • Thăm khám phụ khoa định kỳ.

Phụ nữ bị mãn kinh nên ăn gì, kiêng gì?

Chế độ dinh dưỡng cũng được đông đảo chị em quan tâm, tìm hiểu. Sau đây là những thực phẩm chị em cần cân đối nhằm hỗ trợ tốt nhất cho sức khỏe của mình.

Thực phẩm phụ nữ giai đoạn mãn kinh nên ăn

  • Acid béo omega-3: cá hồi, cá ngừ, dầu cá…
  • Hạt: Đậu nành, ngũ cốc, hạt bí, hạt hướng dương, mè…
  • Chất xơ: Rau xanh đậm, súp lơ, bí ngô, táo, bơ…
  • Canxi: Sữa, trứng gà, cua, các thực phẩm từ sữa, hạnh nhân…
  • Uống đủ nước, sinh tố, nước ép từ rau củ quả mỗi ngày.
Dinh dưỡng góp phần cải thiện các triệu chứng khi mãn kinh
Dinh dưỡng góp phần cải thiện các triệu chứng khi mãn kinh

Nên kiêng ăn gì?

  • Đồ cay nóng: Ớt, tiêu, sa tế, wasabi…
  • Thực phẩm chế biến sẵn: mì tôm, xúc xích, đồ hộp…
  • Đồ ngọt: bánh ngọt, bánh quy, kẹo, nước ngọt…
  • Chất cồn, cafein: Rượu, bia, cà phê…

Mãn kinh là thời kỳ mà bất cứ phụ nữ nào cũng trải qua, tuy nhiên để quá trình này đến muộn hơn, cũng như tránh gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Chị em cần được tư vấn, hỗ trợ bởi các chuyên gia y tế. Bên phương pháp điều trị, sống lạc quan, nghỉ ngơi, tập luyện bài bản và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp cũng mang lại lợi ích cho sức khỏe.

Ngày đăng: 20/03/2020 - Cập nhật lúc: 1:46 PM , 23/04/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lương y Đỗ Minh Tuấn hiện là người đứng đầu Nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Ông tốt nghiệp Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam, là đời thừa kế thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh phát triển những bài thuốc Đông y gia truyền của dòng họ.

Bác sĩ Đỗ Minh Tuấn tốt nghiệp Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam. Ông Tuấn là học trò của PGS.TS Lê Lương Đống (Nguyên PGĐ Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ YHCT). Ông từng công tác tại Bệnh viện 103, đảm nhận vai trò Phó giám đốc phụ trách chuyên môn tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc. Hiện nay, bác sĩ Đỗ Minh Tuấn là Giám đốc phụ trách chuyên môn Nhà thuốc Đỗ Minh Đường.

Ông là người rất tận tâm với nghề, luôn lắng nghe những mối băn khoăn của người bệnh nhằm hiểu được vấn đề trong căn bệnh của họ để điều chỉnh thành phần, liều lượng trong các bài thuốc và tìm ra phương pháp điều trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Về tác giả
Chat với chúng tôi