Vô sinh thứ phát: Nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa

Vô sinh có hai dạng khác nhau bao gồm vô sinh nguyên phát và vô sinh thứ phát. Trong đó, vô sinh thứ phát đang ngày càng trở nên phổ biến với diễn biến có phần phức tạp hơn. Cùng tìm hiểu khái niệm, phương pháp chẩn đoán và điều trị vô sinh thứ phát trong bài viết sau.

Vô sinh thứ phát là gì? Dấu hiệu nhận biết

Vô sinh thứ phát là tình trạng không thể thụ thai sau khi đã sinh con hoặc bị sảy thai trước đó. Tình trạng này chiếm khoảng 50% trong các trường hợp vô sinh và đang có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. 

Vô sinh thứ phát - vấn đề đau đầu của nhiều cặp đôi
Vô sinh thứ phát – vấn đề đau đầu của nhiều cặp đôi

Dấu hiệu rõ ràng nhất để nhận biết vô sinh thứ phát là người vợ không thể mang thai dù quan hệ tình dục đều đặn và không sử dụng các biện pháp bảo vệ trong hơn 1 năm. 

Nguyên nhân gây vô sinh thứ phát

Vô sinh thứ phát thường có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, xuất phát từ cả người vợ lẫn người chồng.

Nguyên nhân gây vô sinh thứ phát ở nam giới

Vô sinh thứ phát ở nam giới chiếm tỷ lệ thấp hơn so với nữ giới. Nguyên nhân gây bệnh ở nam giới thường là do rối loạn nội tiết, viêm nhiễm đường sinh dục và dị tật tinh trùng. Bên cạnh đó, một số yếu tố ngoại sinh cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc căn bệnh này, chẳng hạn như: 

  • Làm việc hoặc tiếp xúc thường xuyên với môi trường ô nhiễm, hoá chất độc hại, chất phóng xạ gây suy giảm sinh lý và sức khỏe sinh sản.
  • Lo âu, căng thẳng quá độ gây suy giảm ham muốn và rối loạn hormone nam. 
  • Uống nhiều rượu, bia, chất kích thích gây ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng tinh trùng. 

Nguyên nhân xuất phát từ nữ giới

Ở nữ giới, vô sinh thứ phát thường bắt nguồn từ những bệnh lý liên quan đến chức năng sinh sản. Trong đó, phổ biến nhất là những căn bệnh như buồng trứng đa nang, viêm vùng chậu, viêm nhiễm phụ khoa, u xơ tử cung, dị tật buồng trứng… Ngoài ra, tình trạng này ở nữ còn liên quan đến các tác nhân ngoại sinh sau đây: 

  • Quan hệ tình dục không an toàn, không sử dụng các biện pháp phòng ngừa mang thai.
  • Nạo, phá thai bừa bãi.
  • Từng sảy thai trước đó.
  • Có tiền sử về các căn bệnh phụ khoa.
  • Từng trải các ca tiểu phẫu khiến tử cung bị tổn thương hoặc viêm nhiễm. 
  • Lạm dụng các loại thuốc tránh thai, đặc biệt là thuốc tránh thai khẩn cấp.
Lạm dụng thuốc tránh thai có thể ảnh hưởng tới khả năng sinh sản của nữ giới
Lạm dụng thuốc tránh thai có thể ảnh hưởng tới khả năng sinh sản của nữ giới

Vô sinh thứ phát có thể chữa được không? Chữa ở đâu?

Với sự tiến bộ của y học, vô sinh hoàn toàn có thể chữa được nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Cách điều trị sẽ được lựa chọn dựa trên nguyên nhân gây bệnh. Thông thường, bệnh nhân sẽ được điều trị bằng thuốc, phẫu thuật hoặc hỗ trợ sinh sản. Bên cạnh đó, việc điều trị sẽ phải kết hợp với thay đổi lối sống và ăn uống lành mạnh. Trên thực tế, nhiều bệnh nhân vô sinh thứ phát không rõ nguyên nhân vẫn có thể nhận được niềm vui làm bố mẹ sau 1 – 2 năm kiên trì điều trị. 

Để điều trị bệnh vô sinh, bạn có thể tìm đến các bệnh viện hoặc phòng khám vô sinh, hiếm muộn có uy tín. Nơi thăm khám và điều trị vô sinh phải đáp ứng được các yêu cầu cơ bản sau đây:

  • Có các chuyên gia, y bác sĩ có chuyên môn và kinh nghiệm trong điều trị vô sinh thứ phát.
  • Có đầy đủ trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ cho việc thăm khám, xét nghiệm và điều trị.
  • Có phác đồ điều trị rõ ràng, phù hợp với từng bệnh nhân.
  • Co tỷ lệ điều trị thành công cao. 
  • Có mức chi phí điều trị hợp lý, phù hợp với điều kiện tài chính của bệnh nhân.
Bệnh viện uy tín cần có đội ngũ y bác sĩ chuyên môn cao
Bệnh viện uy tín cần có đội ngũ y bác sĩ chuyên môn cao

Phương pháp chẩn đoán bệnh

Cũng như vô sinh nguyên phát, trước khi điều trị, bệnh nhân cần phải trải qua các bước thăm khám và chẩn đoán từ tổng quát đến chuyên sâu. Đối với các trường hợp nghi ngờ vô sinh thứ phát ở nữ, bệnh nhân sẽ được yêu cầu làm các xét nghiệm sau đây:

  • Đánh giá tử cung và ống fallop bằng cách chụp buồng tử cung vòi trứng có cản quang.
  • Kiểm tra khả năng dự trữ của buồng trứng bằng nồng độ nội tiết tố kích thích buồng trứng (follicle stimulating hormone – FSH), nồng độ estradiol huyết tương ngày thứ 3 của chu kỳ kinh nguyệt, thử nghiệm clomiphene citrate (clomiphene citrate challenge test – CCCT) và siêu âm đếm nang buồng trứng thứ cấp (ultrasonographic ovarian antral follicle count)
  • Nội soi ổ bụng để phát hiện các bất thường trong khoang phúc mạc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản như lạc nội mạc tử cung và viêm dính vùng chậu. 
  • Kiểm tra khả năng rụng trứng bằng cách theo dõi thân nhiệt nền, sinh thiết niêm mạc tử cung, xét nghiệm nội tiết tố hoàng thể hóa (urinary luteinizing hormone – LH) và xét nghiệm nồng độ progesterone huyết tương giữa giai đoạn hoàng thể. 
  • Xét nghiệm hormone.

Ở nam giới, để chẩn đoán tình trạng vô sinh, bệnh nhân sẽ phải khai báo về tiền sử sinh sản, bệnh lý, phẫu thuật, rối loạn tình dục và các loại thuốc đã và đang sử dụng. Ngoài ra, bệnh nhân cũng sẽ được chỉ định các xét nghiệm sau: 

  • Xét nghiệm tinh dịch đồ.
  • Siêu âm bìu.
  • Sinh thiết tinh hoàn.
  • Xét nghiệm di truyền.

Cách chữa vô sinh thứ phát phổ biến nhất hiện nay

Có rất nhiều lựa chọn trong điều trị vô sinh thứ phát. Tùy theo tình trạng bệnh và mong muốn cá nhân, bệnh nhân có thể lựa chọn điều trị bằng Tây y hoặc Đông y.

Chữa vô sinh bằng phương pháp Tây y

Như đã nói, vô sinh thứ phát sẽ được điều trị dựa trên nguyên nhân gây bệnh. Tuỳ vào nguyên nhân và tình trạng bệnh mà bệnh nhân có thể được điều trị bằng thuốc, phẫu thuật hoặc các phương pháp hỗ trợ sinh sản.

  • Sử dụng thuốc để điều trị bệnh (phương pháp nội khoa)

Ở bệnh nhân nam, thuốc sẽ được chỉ định trong các trường hợp vô sinh do suy giảm chất lượng tinh trùng, viêm nhiễm hoặc các vấn đề bất thường trong xuất tinh. Với những trường hợp này, bệnh nhân có thể sử dụng các loại thuốc giúp cân bằng nội tiết tố testosterone. Không chỉ giúp điều hoà nội tiết, các loại thuốc trị vô sinh còn có công dụng kích sản sinh tinh trùng, nâng cao chất lượng tinh trùng và khả năng thụ thai. 

Điều trị nội khoa bằng thuốc uống là biện pháp đầu tiên trong điều trị vô sinh
Điều trị nội khoa bằng thuốc uống là biện pháp đầu tiên trong điều trị vô sinh

Bệnh nhân nữ cũng có thể sử dụng các loại thuốc điều chỉnh nội tiết tố để tăng cường chất lượng trứng và khả năng phóng noãn. Đối với những trường hợp vô sinh thứ phát do viêm nhiễm phụ khoa, bệnh nhân sẽ được chỉ định thêm các loại thuốc kháng sinh và kháng viêm. 

  • Các biện pháp hỗ trợ sinh sản

Trong trường hợp điều trị nội khoa và phẫu thuật không hiệu quả, bệnh nhân sẽ cần đến sự can thiệp của các biện pháp hỗ trợ sinh sản.

Thông thường, bệnh nhân sẽ được chỉ định làm thụ tinh trong ống nghiệm hoặc thụ tinh nhân tạo. Tinh trùng và trứng sẽ được nuôi dưỡng trong ống nghiệm trong khoảng 2 đến 3 ngày. Sau đó, phôi phát triển từ ống nghiệm sẽ được đưa vào tử cung của bệnh nhân nữ. 

Theo đánh giá, thụ tinh trong ống nghiệm là phương pháp mang lại hiệu quả cao nhất trong điều trị vô sinh. Tuy nhiên, phương pháp này có chi phí điều trị khá cao và thời gian lâu dài. Đồng thời, nó cũng làm tăng nguy cơ đa thai, quá kích buồng trứng, sinh non, trẻ nhẹ cân, tăng trưởng chậm.

  • Phẫu thuật chữa vô sinh thứ phát

Phẫu thuật thường được chỉ định trong các trường hợp vô sinh thứ phát liên quan đến tắc ống dẫn trứng, tắc ống dẫn tinh, dính buồng tử cung, giãn tĩnh mạch thừng tinh… 

Hiệu quả điều trị của phương pháp này tương đối tốt, tỷ lệ mang thai sau điều trị là khá cao. Tuy nhiên, kỹ thuật này yêu cầu chuyên môn khá cao. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng có nguy cơ đối mặt với biến chứng phẫu thuật (nhiễm trùng, chảy máu…) hoặc bệnh tái phát sau phẫu thuật.

Xem thêm: 3 cách chữa vô sinh hiệu quả, an toàn để sớm có con

Phẫu thuật chữa vô sinh là kỹ thuật đòi hỏi trình độ chuyên môn cao
Phẫu thuật chữa vô sinh là kỹ thuật đòi hỏi trình độ chuyên môn cao

Chữa vô sinh thứ phát bằng bài thuốc Đông y

Từ lâu, Đông y đã nổi tiếng với các bài thuốc quý có tác dụng tốt trong điều trị vô sinh. Ưu điểm của phương pháp điều trị bằng Đông y có thể kể đến như:

  • Độ an toàn cao do thành phần của thuốc hoàn toàn là các loại thảo dược quý và lành tính.
  • Cải thiện tốt vấn đề suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng.
  • Kích thích trứng phát triển, cải thiện độ dày của niêm mạc tử cung và tăng cường khả năng thụ thai.
  • Điều trị vô sinh thứ phát kết hợp với bồi bổ cơ thể, nâng cao sức khoẻ.
  • Chi phí điều trị hợp lý, phù hợp với nhiều đối tượng có thu nhập thấp hoặc trung bình.

Các bài thuốc Đông y được chứng minh là có hiệu quả các trong điều trị vô sinh thứ phát do thận dương hư, tỳ dương hư, các vấn đề liên quan đến tuyến yên, tinh hoàn, tử cung, buồng trứng… 

Tuy nhiên, vô sinh thứ phát cũng có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân thực thể như tổn thương tử cung, viêm dính tắc vòi tử cung, lạc nội mạc tử cung, khối u tinh hoàn và khối u buồng trứng. Trong những trường hợp này, bệnh nhân kết hợp điều trị bằng cả 2 phương pháp Đông y và Tây y để có hiệu quả tốt nhất. 

Biện pháp phòng ngừa vô sinh thứ phát

Vô sinh thứ phát hoàn toàn có thể phòng tránh một cách chủ động nhờ các biện pháp sau đây:

  • Mang thai trước độ tuổi 35. Khoảng cách giữa 2 lần mang thai không nên quá lớn, khoảng cách phù hợp là từ 3 – 5 năm. 
  • Thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe nam, phụ khoa và sức khỏe sinh sản, kể cả khi không có dấu hiệu bất thường.
  • Điều trị tình trạng viêm nhiễm vùng kín đúng cách để tránh tái phát. 
  • Tránh nạo, phá thai tại các cơ sở y tế chưa được cấp phép hoặc không đủ trình độ chuyên môn. 
  • Quan hệ tình dục an toàn, tránh lạm dụng thuốc tránh thai. 
Quan hệ an toàn để phòng ngừa nguy cơ bị vô sinh
Quan hệ an toàn để phòng ngừa nguy cơ bị vô sinh
  • Vệ sinh vùng kín thường xuyên và đúng cách, tránh thụt rửa âm đạo khi chưa được sự đồng ý của bác sĩ.
  • Tránh tiếp xúc với các loại hóa chất độc hại, bức xạ, kim loại nặng và môi trường ô nhiễm.
  • Tránh sử dụng các chất kích như rượu, bia và thuốc lá.
  • Bổ sung thêm các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng vào bữa ăn hàng ngày. 
  • Ngủ đủ giấc, tránh lo âu, stress quá độ.
  • Thường xuyên vận động, luyện tập thể dục, thể thao để nâng cao sức khoẻ.

Nắm rõ các nguyên nhân gây bệnh cũng là một trong những cách để phòng tránh vô sinh thứ phát, đặc biệt là những nguyên nhân liên quan đến lối sống. Bên cạnh đó, để nâng cao chất lượng điều trị, bệnh nhân cũng cần xây dựng cho mình một lối sống khoa học và lành mạnh. 

Bài viết liên quan:

Ngày đăng: 11/05/2020 - Cập nhật lúc: 5:23 Chiều , 11/05/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lương y Đỗ Minh Tuấn hiện là người đứng đầu Nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Ông tốt nghiệp Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam, là đời thừa kế thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh phát triển những bài thuốc Đông y gia truyền của dòng họ.

Bác sĩ Đỗ Minh Tuấn tốt nghiệp Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam. Ông Tuấn là học trò của PGS.TS Lê Lương Đống (Nguyên PGĐ Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ YHCT). Ông từng công tác tại Bệnh viện 103, đảm nhận vai trò Phó giám đốc phụ trách chuyên môn tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc. Hiện nay, bác sĩ Đỗ Minh Tuấn là Giám đốc phụ trách chuyên môn Nhà thuốc Đỗ Minh Đường.

Ông là người rất tận tâm với nghề, luôn lắng nghe những mối băn khoăn của người bệnh nhằm hiểu được vấn đề trong căn bệnh của họ để điều chỉnh thành phần, liều lượng trong các bài thuốc và tìm ra phương pháp điều trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Về tác giả
Chat với chúng tôi