Sổ mũi ở trẻ sơ sinh – Nguyên nhân và cách chữa trị an toàn cho bé

Hệ thống miễn dịch của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện nên rất dễ bị các yếu tố gây hại tấn công, sinh ra các phản ứng quá mẫn. Một trong những vấn đề thường gặp nhất là chảy nước mũi. Vậy nguyên nhân sổ mũi ở trẻ sơ sinh là gì? Triệu chứng và cách điều trị nào an toàn cho trẻ? Mời quý độc giả tìm hiểu trong bài viết sau.

Sổ mũi ở trẻ sơ sinh là bị gây ra bởi nhiều nguyên nhân
Sổ mũi ở trẻ sơ sinh là bị gây ra bởi nhiều nguyên nhân

Nguyên nhân gây sổ mũi ở trẻ sơ sinh

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh, bao gồm:

  • Trẻ bị sổ mũi do dị ứng: Ở một số trẻ có hệ miễn dịch nhạy cảm, các yếu tố như lông thú, khói bụi, thực phẩm, nước hoa… có thể khiến cơ thể bé sinh ra những phản ứng tự bảo vệ là tiết dịch nhầy.
  • Ngạt mũi sơ sinh: Đôi khi trẻ sơ sinh sẽ bị sổ mũi do dịch nhầy bào thai trong hệ hô hấp chưa được xuất ra hết khỏi cơ thể. Tình trạng này thường không đi kèm với các triệu chứng khác và có thể được khắc phục dễ dàng.
  • Cảm cúm: Trẻ có thể bị sổ mũi do cảm cúm – 1 bệnh lý thường xuất hiện vào thời điểm giao mùa. Virus cúm khi xâm nhập vào mũi họng sẽ gây viêm nhiễm. Như một cơ chế tự bảo vệ, khoang mũi trẻ sẽ tiết ra nhiều dịch nhằm ngăn chặn chúng tiến sâu vào phổi và các bộ phận khác trong cơ thể.
  • Cảm lạnh: Cảm lạnh là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh. Khi virus tấn công vào đường hô hấp, cơ thể trẻ sẽ sinh ra một loại chất gây viêm có tên là cytokine. Các chất này khiến khoang mũi của trẻ bị sưng và tiết nhiều dịch hơn bình thường.
  • Không khí khô, lạnh: Vào mùa khô hanh và lạnh, không khí thiếu độ ẩm đi vào mũi họng trẻ sẽ làm phù nề niêm mạc. Từ đó khiến mũi trẻ bị kích ứng và xuất tiết nhiều dịch mũi.
  • Mũi vướng dị vật: Trong một số trường hợp, trẻ có thể vô tình bị vướng các dị vật trong mũi khiến cơ thể sinh ra các phản ứng đáp ứng miễn dịch. Đồng thời các dị vật làm niêm mạc bị tổn thương, xuất huyết đỏ, phù nề. Điều này dẫn đến mũi trẻ tiết dịch nhầy quá mức và còn có mùi hôi khó chịu.
  • Vệ sinh mũi cho trẻ sai cách: Trẻ có thể bị sổ mũi do mẹ vệ sinh không đúng cách như dùng nước muối sinh lý xịt rửa mũi cho trẻ thường xuyên, dùng bông nhét sâu vào khoang mũi để lấy gỉ…

Triệu chứng sổ mũi ở trẻ sơ sinh

Tình trạng chảy nước mũi ở trẻ được biểu hiện dưới nhiều mức độ khác nhau. Một số bé chảy ít nước mũi trong, số trẻ bị sổ mũi xanh kèm theo những biểu hiện khác của cơ thể. Lúc này, mẹ cần để ý đến các dấu hiệu và sự thay đổi của trẻ để có biện pháp xử lý kịp thời, ngăn chặn các biến chứng xảy ra.

Ngoài sổ mũi, trẻ còn có thể có nhiều biểu hiện khác như sốt cao, bỏ ăn
Ngoài sổ mũi, trẻ còn có thể có nhiều biểu hiện khác như sốt cao, bỏ ăn

Nhìn chung, chứng sổ mũi ở trẻ có thể xuất hiện kèm với các triệu chứng sau:

  • Ngạt mũi thường xuyên: Tình trạng sổ mũi thường xuất hiện cùng chứng ngạt mũi, có thể ngạt 1 hoặc cả 2 bên khiến trẻ thở khó khăn. Khi bị nghẹt mũi, trẻ sẽ bú kém, bú ngắt quãng hoặc phải nhả hẳn đầu ti ra để thở.
  • Sốt nhẹ hoặc cao: Ở một số trường hợp trẻ bị nhiễm trùng hay mắc các bệnh lý về đường hô hấp, sổ mũi còn có thể đi kèm với những cơn sốt từ 38-40 độ C.
  • Ho nhiều: Khi bị sổ mũi, trẻ còn có thể bị ho do thường xuyên phải thở bằng miệng, gây ngứa họng. Đồng thời, dịch mũi khi tiết ra quá nhiều, không được đẩy hết ra ngoài sẽ dẫn đến 1 lượng lớn bị chảy xuống họng, kích thích ho.
  • Rối loạn tiêu hóa: Các triệu chứng đầy hơi, tiêu chảy, chướng bụng… có thể xuất hiện nếu dịch tiết chảy ngược vào bụng quá nhiều làm ảnh hưởng đến chức năng hoạt động của dạ dày.
  • Các biểu hiện khác: Bên cạnh chảy nước mũi, trẻ còn có thể bị nôn mửa, biếng ăn, mệt mỏi, đau đầu, hay quấy khóc, kém linh hoạt, khó ngủ, đỏ mắt…

Cách chăm sóc trẻ sơ sinh bị sổ mũi

Các biện pháp chăm sóc phù hợp, khoa học cũng có thể giúp cải thiện hiệu quả tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh. Cụ thể:

Vệ sinh mũi bằng nước muối

Vệ sinh mũi bằng nước muối là phương pháp trị sổ mũi ở trẻ sơ sinh đơn giản và khá hiệu quả. Các khoáng chất và nguyên tố vi lượng trong nước muối có khả năng sát trùng cao, long dịch và se khô niêm mạc. Dùng nước muối rửa mũi sẽ giúp loại bỏ nhanh chóng bụi bẩn và dịch nhầy tích tụ trong hốc mũi trẻ, làm thông thoáng đường thở.

Vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối là phương pháp khá hiệu quả để cải thiện triệu chứng
Vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối là phương pháp khá hiệu quả để cải thiện triệu chứng

Cách thực hiện như sau:

  • Đặt bé nằm ngửa trên giường và để nghiêng đầu sang 1 bên
  • Dùng nước muối sinh lý 0.9% nhỏ 3-4 giọt vào mũi của trẻ
  • Sau khoảng 15 giây, mẹ dùng dụng cụ hút chuyên dụng hút nhẹ các dịch nhầy trong hốc mũi trẻ ra ngoài
  • Thực hiện tương tự với bên mũi còn lại của trẻ

Tuy nhiên, mẹ cũng không nên lạm dụng nước muối vì sẽ làm khô và sưng niêm mạc, khiến đường thở hẹp lại và tăng tiết dịch.

Cho trẻ tắm nước ấm

Nước ấm có khả năng làm lỏng dịch tiết và hỗ trợ lưu dẫn khí trong hốc mũi. Từ đó giúp giảm nhanh tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh. Đồng thời, hơi nước đi sâu vào mũi sẽ tạo ra độ ẩm, giúp làm dịu niêm mạc, khai thông đường thở.

Để tăng hiệu quả chữa trị, bạn có thể cho thêm 1 số loại tinh dầu hoặc thảo dược tự nhiên vào nước tắm của trẻ như dầu tràm, khuynh diệp, gừng… Khi tắm cho trẻ, mẹ nên lưu ý pha nước ấm vừa thân nhiệt trẻ, không nóng quá sẽ làm khô da và gây kích ứng. Ngoài ra, cần tránh để trẻ bị nhiễm lạnh trong và sau khi tắm.

Nước ấm có tác dụng làm loãng dịch, giảm phù nề niềm mạc nhanh chóng
Nước ấm có tác dụng làm loãng dịch, giảm phù nề niềm mạc nhanh chóng

Day ấn huyệt trị sổ mũi cho trẻ sơ sinh

Day huyệt là phương pháp trị sổ mũi khá hiệu quả và rất an toàn mà nhiều mẹ chưa biết đến. Liệu pháp này chữa bệnh theo cơ chế dùng áp lực vật lý tác động lên các huyệt đạo để khai thông khí huyết, giảm ứ dịch trong mũi và cơ thể. Đồng thời giảm sưng viêm niêm mạc, giúp bé dễ thở hơn.

Cách thực hiện:

  • Huyệt ấn đường: Mẹ dùng ngón trỏ và ngón giữa ấn nhẹ vào vị trí 2 bên đầu chân mày của trẻ. Sau đó vuốt thẳng ngược về hướng chân tóc (Lưu ý chỉ vuốt lên chứ không được vuốt xuống). Lặp lại động tác này trong 3 phút và day nhẹ huyệt ấn đường trong 2 phút để trị bệnh có hiệu quả.
  • Huyệt nghinh hương: Để trị bệnh, mẹ dùng ngón tay trỏ ấn và day nhẹ theo vòng tròn vào vị trí huyệt 2 bên cánh mũi trẻ trong vòng 3 phút.

Thoa dầu và massage lòng bàn chân

Để cải thiện tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh, mẹ có thể áp dụng biện pháp massage lòng bàn chân bé. Nên bôi thêm một ít tinh dầu khuynh diệp hoặc tinh dầu tràm vào chân trẻ rồi ấn nhẹ vài phút để tăng cường tuần hoàn máu. Đồng thời cân bằng nhiệt độ cơ thể, giảm xung huyết và hạn chế xuất tiết dịch mũi quá mức.

Kê cao gối trong lúc bé ngủ

Mẹ thường có thói quen cho trẻ nằm gối thấp khi ngủ vì sợ con bị mỏi hay đau cổ. Tuy nhiên, trạng thái này sẽ không phù hợp nếu trẻ đang bị tiết dịch quá mức bởi chúng có thể làm nước mũi tồn đọng và chảy ngược xuống bụng.

Do đó, các chuyên gia khuyến khích mẹ nên cho trẻ nằm gối cao hơn bình thường một chút nếu trẻ đang gặp phải chứng sổ mũi. Với tư thế mũi cao hơn tim, việc lưu thông dịch tiết sẽ trở nên dễ dàng hơn, giảm tình trạng ứ đọng và sưng viêm niêm mạc.

Khi ngủ, mẹ nên đặt bé nằm với tư thế mũi cao hơn tim để dễ thở hơn
Khi ngủ, mẹ nên đặt bé nằm với tư thế mũi cao hơn tim để dễ thở hơn

Đặt máy tạo độ ẩm

Không khí khô hanh là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra chứng sổ mũi ở trẻ. Do đó, để khắc phục tình trạng này, mẹ có thể đặt trong phòng cho trẻ một chiếc máy tạo độ ẩm.
Không khí được làm ẩm khi đi vào mũi sẽ giúp giảm tình trạng khô rát, sưng viêm niêm mạc, cải thiện chứng sổ mũi ở trẻ nhanh chóng.

Cách chữa sổ mũi cho trẻ sơ sinh bằng mẹo dân gian

Xét về tính an toàn, các bài thuốc dân gian được đánh giá cao hơn so với thuốc tân dược. Tuy nhiên, mức độ hiệu quả còn tùy thuộc vào tình trạng bệnh của trẻ. Cụ thể, trẻ thường được khuyến khích chữa trị bằng mẹo dân gian nếu tình trạng sổ mũi mới ở mức độ nhẹ và không đi kèm các triệu chứng khác.

Mẹ có thể tham khảo các mẹo chữa dân gian phổ biến sau đây:

Chanh, đường phèn chữa sổ mũi ở trẻ sơ sinh

Chanh có vị chua, tính mát, tác dụng sát trùng, giải độc, thông khí, tiêu đờm… Cách chữa sổ mũi cho trẻ bằng chanh, đường phèn như sau:

  • Pha 25ml nước cốt chanh với nửa cốc nước ấm
  • Cho thêm một ít đường phèn rồi mang đi hấp cách thủy.
  • Cho trẻ uống ấm 2 lần 1 ngày trong 5 ngày liên tục sẽ thấy chứng sổ mũi thuyên giảm đáng kể.

Bài thuốc từ gừng, đường phèn

Gừng và đường phèn là 2 nguyên liệu thường được dùng trong nhiều bài thuốc chữa các vấn đề về đường hô hấp, bao gồm cả chứng sổ mũi ở trẻ. Chúng có tác dụng tán hàn, sát trùng, giải độc, trừ đờm hiệu quả.

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch và thái lát 1 củ gừng tươi, đem hãm trong 300ml nước sôi cùng đường phèn.
  • Cho trẻ uống ấm 2-3 lần 1 ngày trong khoảng 5 ngày để giảm sổ mũi, ngạt mũi khó chịu.
  • Mẹ cũng có thể áp dụng kết hợp với việc đun nước gừng và pha ấm để tắm cho trẻ hàng ngày.

Ngoài ra, các mẹ có thể tham khảo thêm hướng dẫn chi tiết về cách chữa sổ mũi bằng dân gian tại nhà, không dùng thuốc, khá an toàn cho bé tại bài viết: Top 18 cách trị sổ mũi dân gian tại nhà cho người lớn và trẻ nhỏ cực kỳ hiệu quả.

Gừng các có tác dụng kháng viêm, sát trùng, giảm tiết dịch quá mức
Gừng các có tác dụng kháng viêm, sát trùng, giảm tiết dịch quá mức

Chữa sổ mũi ở trẻ sơ sinh bằng diếp cá

Đây là bài thuốc chữa sổ mũi an toàn cho trẻ đã được lưu truyền trong dân gian từ rất lâu. Loại rau này chứa nhiều chất kháng sinh tự nhiên và các hoạt chất có đặc tính tiêu viêm, sát trùng, long đờm hiệu quả. Bên cạnh đó, các chất chống oxy hóa có trong diếp cá còn giúp cải thiện hệ thống miễn dịch, đẩy nhanh quá trình hồi phục tổn thương.

Cách thực hiện:

  • Giã nát 1 nắm lá diếp cá đã rửa sạch rồi cho vào 1 bát nước vo gạo, đem đun sôi trong khoảng 20 phút.
  • Sau đó bỏ lá, lấy nước cốt và chia làm 2 lần cho trẻ uống trong ngày, mỗi lần 1 thìa cà phê nhỏ.

Lưu ý: Các bài thuốc trên chỉ có mức độ hiệu quả nhất định. Mẹ không nên lạm dụng chúng. Trước khi áp dụng cách chữa này, mẹ vẫn nên hỏi ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ.

Dùng thuốc gì trị sổ mũi ở trẻ sơ sinh

Không phải bất cứ trường hợp nào cũng thích hợp với các biện pháp tự nhiên tại nhà. Nếu sau 3-5 ngày chữa trị mà tình trạng sổ mũi ở trẻ không thuyên giảm, mẹ cần cân nhắc đến các giải pháp y tế có dược tính cao như sử dụng thuốc Tây y hay Đông y. Cụ thể:

Cách chữa sổ mũi ở trẻ sơ sinh bằng thuốc Tây y

Do có đặc tính phức tạp, khi sử dụng thuốc tân dược, mẹ phải tuyệt đối tuân thủ mọi chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Đồng thời theo dõi sát sao những thay đổi trên cơ thể trẻ và báo ngay cho chuyên gia biết nếu thấy xuất hiện các triệu chứng lạ.

Một số loại thuốc thường được chỉ định để điều trị sổ mũi ở trẻ sơ sinh gồm:

  • Thuốc kháng histamin: Nhóm thuốc này thường được chỉ định cho các trường hợp trẻ bị sổ mũi do viêm mũi dị ứng. Thuốc kháng histamin có tác dụng ức chế sự phóng thích các thụ thể histamin, giúp giảm tình trạng ngứa mũi, chảy nước mũi…
  • Thuốc hạ sốt: Khi bị sổ mũi do cúm mùa, mắc dị vật… trẻ có thể bị sốt cao đến 39,40 độ C. Lúc này, bác sĩ sẽ kê đơn một số loại thuốc giảm đau, hạ sốt an toàn cho trẻ như paracetamol, Acetaminophen… Dù được chứng minh có thể dùng cho trẻ nhỏ những thuốc vẫn có thể gây ra các tác dụng như dạ dày, buồn nôn, táo bón… nếu sử dụng thuốc quá liều.
  • Thuốc kháng sinh: Bác sĩ sẽ đưa ra kháng sinh đồ trong trường hợp đường hô hấp của trẻ bị nhiễm khuẩn nặng, tổn thương lây lan rộng. Nhóm thuốc này được chỉ định dựa trên độ tuổi, thể trạng và thường kết hợp với các loại thuốc khác. Mẹ cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ và chú ý sát sao mọi biểu hiện trên cơ thể trẻ khi cho bé uống kháng sinh.
Nếu các triệu chứng bệnh không cải thiện, mẹ cần cho con dùng thuốc điều trị
Nếu các triệu chứng bệnh không cải thiện, mẹ cần cho con dùng thuốc điều trị

Thuốc Đông y trị sổ mũi ở trẻ nhỏ

Các bài thuốc Đông y vốn nổi tiếng về tính toàn diện, an toàn và hiệu quả cao trong chữa trị bệnh. Mẹ có thể lựa chọn phương pháp này để trị dứt điểm tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh.

Có 4 bài thuốc trị sổ mũi như sau:

  • Bài thuốc 1: Quế chi 6g, cam thảo 6g, hạnh nhân 12g, ma hoàng 8g, .
  • Bài thuốc 2: Cam thảo 20g, sài hồ 40g, xuyên khung 40g, tiền hồ 40g, chỉ xác 40g, khương hoạt 40g, độc hoạt 40g, phục linh 40g, cát cánh 40g, phòng phong 40g, kinh giới 40g, .
  • Bài thuốc 3: Hoa kinh giới 16g, cam thảo 20g , cát cánh 24g, bạc hà 24g, lá tre 24g, kim ngân 40g, ngưu bàng tử 24g, đậu xị 20g, Liên kiều 40g, .
  • Bài thuốc 4: Liên kiều, lô căn mỗi loại 8g, tang diệp, cúc hoa, hạnh nhân, cát cánh mỗi loại 12g, bạc hà, cam thảo mỗi loại 6g.

Lưu ý: Các bài thuốc Đông y được bốc dựa trên thể trạng và tình trạng cụ thể của từng trẻ. Do đó, mẹ cần tuân thủ mọi hướng dẫn của lương y, không tự ý thay đổi các bài thuốc cho trẻ hay bỏ dở giữa chừng.

Phòng ngừa sổ mũi cho trẻ sơ sinh

Để phòng ngừa tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh, bạn cần chú ý chăm sóc trẻ đúng cách. Cụ thể:

  • Giữ ấm cơ thể trẻ, nhất là vào lúc giao mùa
  • Vệ sinh cơ thể và tai mũi họng hằng ngày cho trẻ
  • Thường xuyên cắt móng tay cho trẻ, không để trẻ ngoáy mũi và ngậm đồ chơi
  • Cho trẻ tiêm vacxin đầy đủ và đúng lịch trình
  • Giữ không gian, môi trường xung quanh trẻ luôn được sạch sẽ, thoáng mát
  • Tránh cho trẻ tiếp xúc với các yếu tố gây kích ứng như khói thuốc, bụi bẩn, lông thú…
  • Tăng sức đề kháng cho trẻ sơ sinh bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời

Sổ mũi ở trẻ sơ sinh cần được theo dõi và điều trị sớm để tránh dẫn đến những biến chứng xấu. Tốt nhất, mẹ nên chủ động đưa con đi khám ở các cơ sở y tế uy tín và thực hiện theo mọi chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Và cần lưu ý thực hiện các biện pháp chăm sóc, phòng ngừa đúng cách cho trẻ.

Xem thêm:

Ngày đăng: 06/06/2020 - Cập nhật lúc: 5:07 Chiều , 06/06/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lương y Đỗ Minh Tuấn hiện là người đứng đầu Nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Ông tốt nghiệp Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam, là đời thừa kế thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh phát triển những bài thuốc Đông y gia truyền của dòng họ.

Bác sĩ Đỗ Minh Tuấn tốt nghiệp Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam. Ông Tuấn là học trò của PGS.TS Lê Lương Đống (Nguyên PGĐ Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ YHCT). Ông từng công tác tại Bệnh viện 103, đảm nhận vai trò Phó giám đốc phụ trách chuyên môn tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc. Hiện nay, bác sĩ Đỗ Minh Tuấn là Giám đốc phụ trách chuyên môn Nhà thuốc Đỗ Minh Đường.

Ông là người rất tận tâm với nghề, luôn lắng nghe những mối băn khoăn của người bệnh nhằm hiểu được vấn đề trong căn bệnh của họ để điều chỉnh thành phần, liều lượng trong các bài thuốc và tìm ra phương pháp điều trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Về tác giả
Zalo
Chat với chúng tôi