Mề đay cholinergic: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa hiệu quả

Mề đay cholinergic là một dạng thường gặp của mề đay mẩn ngứa. Bệnh thường xuất hiện trong những ngày nắng nóng, khi thân nhiệt tăng cao và tiết nhiều mồ hôi. Vậy mề đay cholinergic có nguy hiểm không? Làm thế nào để phòng ngừa và điều trị tình trạng này? Mời bạn tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Bệnh mề đay cholinergic là gì?

Mề đay cholinergic (còn được gọi tắt là mề đay choline) là dạng phát ban ngoài da khi nhiệt độ cơ thể quá nóng và đổ nhiều mồ hôi. Cụ thể, bệnh xảy ra khi da phản ứng với acetylcholine – một chất trung gian dẫn truyền thần kinh. Quá trình này khiến các tế bào mast tăng giải phóng histamine, gây ra tình trạng nổi mề đay mẩn ngứa.

Hình ảnh mề đay cholinergic
Hình ảnh mề đay cholinergic

Mề đay cholinergic có thể được chia thành 4 thể sau đây:

  • Thể tự phát
  • Thể có tắc lỗ chân lông
  • Thể giảm tiết mồ hôi do mắc phải và lan tỏa
  • Thể dị ứng với mồ hôi

Triệu chứng của bệnh mề đay cholinergic

Các triệu chứng của bệnh mề đay cholinergic có xu hướng bộc phát nhanh, thường xuất hiện ngay sau khi người bệnh bị đổ mồ hôi từ 6-8 phút. Các nốt mề đay có thể xuất hiện tại bất cứ đâu trên cơ thể, nhưng thường thấy nhất là ở trên người và cánh tay.

Các triệu chứng điển hình nhất của bệnh mề đay cholinergic bao gồm:

  • Cảm giác ngứa như muỗi chích lúc bắt đầu nổi mề đay.
  • Nóng rát hoặc ngứa tại những khu vực bị ảnh hưởng bởi mề đay.
  • Nổi các nốt mẩn, ban đỏ có kích thước lớn nhỏ khác nhau với quầng sáng bao quanh ở nhiều vị trí trên cơ thể.
  • Trong trường hợp nghiêm trọng, nổi mề đay còn có thể đi kèm với các triệu chứng như: đau đầu, tiêu chảy, buồn nôn, khó thở, đánh trống ngực, co thắt dạ dày.
Bệnh mề đay cholinergic thường đi kèm với đau đầu và một số triệu chứng khác
Bệnh mề đay cholinergic thường đi kèm với đau đầu và một số triệu chứng khác

Nguyên nhân gây ra bệnh mề đay cholinergic 

Bệnh mề đay cholinergic xuất hiện phổ biến trong độ tuổi từ 10 đến 30. Bên cạnh đó, người mắc bệnh hen suyễn, viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa hoặc rối loạn chức năng tuyến mồ hôi cũng có nguy cơ cao mắc phải căn bệnh này. 

Mề đay cholinergic thường khởi phát khi thân nhiệt cao và cơ thể tiết nhiều mồ hôi. Do đó, bệnh thường bắt nguồn từ các nguyên nhân trực tiếp sau đây:

  • Luyện tập thể dục, thể thao hoặc vận động với cường độ cao
  • Tắm nước nóng hoặc xông hơi
  • Tiêu thụ quá nhiều các loại thức ăn có tính cay, nóng như thức ăn nhanh, đồ chiên rán, thức ăn nhiều gia vị tiêu, ớt, bia rượu… 
  • Sốt cao do các bệnh lý nhiễm trùng
  • Cuộc sống thường xuyên phải chịu căng thẳng, stress kéo dài

Bên cạnh đó, mề đay cholinergic còn bị tác động bởi các yếu tố như:  

  • Nhiệt độ môi trường: Nhiệt độ ngoài trời nguyên nhân phổ biến gây ra mề đay mẩn ngứa. Cụ thể, bệnh có nguy cơ phát triển cao vào các thời điểm nóng ẩm trong năm.
  • Yếu tố di truyền: Bệnh có xu hướng di truyền ở những người thân cận huyết.
  • Tác dụng phụ của thuốc kháng sinh, giảm viêm sử dụng trong thời gian dài.
Thời tiết nóng ẩm là điều kiện cho mẩn ngứa phát triển
Thời tiết nóng ẩm là điều kiện cho mề đay cholinergic phát triển

Bệnh có nguy hiểm không? Có chữa được không?

Thông thường, các triệu chứng của bệnh mề đay cholinergic chỉ tồn tại trong vài giờ và có thể tự biến mất mà không cần điều trị. Tuy nhiên, trong một vài trường hợp, bệnh có thể kéo dài dai dẳng và thường xuyên tái phát, gây ảnh hưởng lớn cuộc sống của người bệnh. 

Nghiêm trọng hơn, mề đay cholinergic có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như sốc phản vệ, suy hô hấp, thậm chí là tử vong. Do đó, nếu các triệu chứng của bệnh không thuyên giảm trong ngày, bạn nên đến các cơ sở chuyên khoa để thăm khám và điều trị. 

Theo các chuyên gia da liễu, mề đay cholinergic có thể chữa khỏi được. Nhưng người bệnh cần sớm thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân và thể bệnh. Từ đó mới tư vấn cho bạn phương pháp điều trị phù hợp nhất. Việc chữa trị bệnh càng muộn thì khả năng chữa khỏi càng thấp. Đồng thời, nguy cơ người bệnh gặp phải các biến chứng cũng cao hơn.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị mề đay cholinergic

Mề đay cholinergic có thể điều trị bằng thuốc hoặc bằng phương pháp thay đổi lối sống. Tuỳ vào nguyên nhân cụ thể được xác định qua quá trình chẩn đoán, bác sĩ sẽ tư vấn cách điều trị phù hợp nhất cho bạn. 

Chẩn đoán mề đay cholinergic

Mề đay cholinergic có thể được chẩn đoán nhanh bằng cách đánh giá lâm sàng và quan sát thực thể. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ phải tiến hành một số xét nghiệm như:

  • Xét nghiệm làm ấm thụ động: Bác sĩ sẽ làm tăng thân nhiệt bệnh nhân bằng cách tăng nhiệt độ phòng hoặc sử dụng nước ấm. Khi thân nhiệt tăng dần, bác sĩ sẽ quan sát các phản ứng của cơ thể và đưa ra kết luận. 
  • Xét nghiệm trên da bằng methacholine: Trong xét nghiệm này, bệnh nhân sẽ được chỉ định tiêm một loại thuốc có tên là methacholine. Sau khi tiêm, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra các phản ứng trên da và đưa ra kết quả.  
  • Xét nghiệm kiểm tra tập thể dục: Bệnh nhân sẽ phải thực hiện một số bài tập thể dục theo yêu cầu của bác sĩ. Những bài tập này sẽ giúp bác sĩ quan sát được sự xuất hiện của các triệu chứng mề đay. Bên cạnh đó, trong quá trình xét nghiệm, bác sĩ cũng sẽ sử dụng thêm các dụng cụ y tế chuyên dụng khác để đưa ra kết quả đo chính xác. 

Cách chữa mề đay cholinergic tại nhà

Những cách chữa mề đay tại nhà có ưu điểm là nguyên liệu dễ kiếm, dễ thực hiện và khá an toàn. Chỉ với vài bước đơn giản là đã có thể làm giảm các triệu chứng của bệnh và giúp bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn. Người bệnh có thể áp dụng các phương pháp sau đây:

  • Chườm lạnh: Chườm đá hoặc khăn lạnh trực tiếp lên vùng da bị nổi mề đay cholinergic. Hơi lạnh có thể làm dịu da, giảm sưng nóng, phù mạch và ngứa ngáy.
  • Chữa mề đay bằng lá khế: Chuẩn bị 20g lá khế tươi, rửa sạch rồi đun sôi với 1 lít nước. Dùng uống trong ngày khi còn nóng.
Chữa mề đay cholinergic bằng lá khế
  • Chữa mề đay cholinergic bằng đu đủ: Chuẩn bị 100g đu đủ già nhưng chưa chín, 1 nhánh gừng nhỏ và 100ml giấm gạo. Gừng và đu đủ thái miếng nhỏ, cho vào nồi đun với giấm cho đến khi giấm gần cạn thì tắt bếp. Đem hỗn hợp bôi lên vùng da bị mề đay 2 lần một ngày để giảm triệu chứng.
  • Mẹo chữa mề đay bằng tía tô: Chuẩn bị 50g lá tía tô. Rửa sạch, cho vào máy xay nhuyễn hoặc giã nát. Chắt lấy phần nước uống, phần bã đem đắp vào vùng da bị nổi mẩn. 

Điều trị bằng thuốc Tây y

Dựa trên kết quả chẩn đoán, bác sĩ có thể đề nghị một số loại tân dược để điều trị bệnh nổi mề đay. Các loại thuốc thường được sử dụng để giảm các triệu chứng của mề đay cholinergic bao gồm:

  • Thuốc kháng histamine H1: Loại thuốc này có công dụng làm giảm nhanh các triệu chứng do mề đay mẩn ngứa gây ra. Các loại thuốc kháng histamine H1 phổ biến nhất là Loratadin, Desloratadin, và Cetirizin.
  • Acid nicotinic: Acid nicotinic ở nồng độ 1:100.000 có thể làm giảm các triệu chứng trên da của mề đay cholinergic. Tuy nhiên, người bệnh cần thận trọng khi sử dụng Acid nicotinic để điều trị, bởi thuốc có thể làm thay đổi sắc tố da trong quá trình sử dụng.
  • Methacholine 0,02% và Carbamylcholin 0,002%: Các loại thuốc này thường được dùng ở dạng tiêm. Với dung lượng 0,05ml, thuốc có thể làm giảm nhanh và hiệu quả các triệu chứng của bệnh.
  • Các loại thuốc khác: Các loại thuốc như thuốc chẹn beta (Propranolol), thuốc ức chế leukotriene, thuốc kháng IgE, thuốc ức chế miễn dịch và Danazol cũng được dùng để điều trị mề đay cholinergic. Tuỳ vào từng trường hợp cụ thể mà bác sĩ sẽ chỉ định cho người bệnh loại thuốc phù hợp và hiệu quả tốt nhất.  

Lưu ý: Khi sử dụng các loại thuốc Tây để điều trị mề đay, người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng và hướng dẫn của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý mua sử dụng để tránh việc vừa không chữa được bệnh, vừa gặp phải các tác dụng phụ nguy hiểm khác

Chữa bệnh mề đay cholinergic bằng Đông y

Theo quan niệm của Đông y, mề đay cholinergic chủ yếu sinh ra do cơ thể suy nhược, khí hư sinh phong và chức năng tạng can, thận yếu. Từ đó tạo điều kiện cho yếu tố ngoại tà như phong nhiệt, vi khuẩn, virus tấn công. Việc điều trị dứt điểm mề đay bằng Đông y cổ truyền phải vừa đảm bảo tiêu độc, giải nhiệt, trừ tà, chống dị ứng, vừa kết hợp bồi bổ khí huyết, nâng cao thể trạng, phục hồi chức năng tạng phủ.

Các bài thuốc chữa trị mề đay thường được điều chế từ các loại thảo dược như diệp hạ châu, bồ công anh, cà gai leo, nhân trần… Tuy không có tác dụng nhanh chóng như Tây y, nhưng chữa mề đay bằng phương pháp Đông y lại có hiệu quả lâu dài, đảm bảo an toàn và dùng được cho mọi đối tượng. Hơn nữa, phương pháp này không chỉ giải quyết triệu chứng mề đay mà còn chú trọng nâng cao thể lực, tinh thần, đem lại tác dụng toàn diện cho người bệnh.

Thông thường các loại thuốc trị mề đay sẽ được kê theo thể trạng của từng người. Bạn đọc muốn hiểu rõ hơn về các loại thuốc tây y, đông y dùng để chữa mề đay cholinergic, có thể tham khảo thông tin trong bài viết: Những loại thuốc trị nổi mề đay mẩn ngứa mang lại hiệu quả bất ngờ.

Chữa mề đay mãn tính bằng Đông y mang lại hiệu quả cho nhiều bệnh nhân
Tùy từng thể bệnh thầy thuốc sẽ kê những bài thuốc Đông y phù hợp cho người bệnh

Cách phòng ngừa mề đay hiệu quả

Cách đơn giản và hiệu quả nhất để ngăn ngừa tình trạng nổi mề đay là hạn chế tối đa các tác nhân kích hoạt. Do đó, người bệnh nên giảm các hoạt động có thể gây tăng thân nhiệt và tiết nhiều mồ hôi. Cụ thể, để phòng tránh nổi mề đay, bệnh nhân cần lưu ý các vấn đề sau:

  • Vận động vừa sức, lựa chọn các môn thể thao phù hợp với bản thân. Người bệnh có thể luyện tập các môn vận động nhẹ nhàng như bơi lội, yoga, thiền…
  • Vệ sinh cơ thể thường xuyên bằng nước ấm, không nên tắm bằng nước quá nóng.
  • Sử dụng các loại kem dưỡng ẩm cho da
  • Lựa chọn các loại trang phục thoải mái với chất liệu vải thông thoáng, thấm hút mồ hôi.
  • Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, loại bỏ các món ăn có thể gây dị ứng và món ăn cay nóng. Người bệnh có thể áp dụng chế độ ăn ít histamine để giúp cơ thể hạn chế hấp thu histamine. 
  • Hạn chế ăn sử dụng thuốc lá, rượu, bia và các loại đồ uống có cồn. 
  • Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc

Mề đay cholinergic là một căn bệnh không quá nguy hiểm nhưng lại có xu hướng tái phát nhiều lần. Do đó, người bệnh nên có ý thức phòng bệnh và điều trị đúng cách theo hướng dẫn của bác sĩ. Trong trường hợp các triệu chứng kéo dài không khỏi, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám, tránh các biến chứng nặng có thể xảy ra.

Có thể bạn quan tâm: 

Ngày đăng: 20/04/2020 - Cập nhật lúc: 5:50 Chiều , 22/09/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lương y Đỗ Minh Tuấn hiện là người đứng đầu Nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Ông tốt nghiệp Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam, là đời thừa kế thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh phát triển những bài thuốc Đông y gia truyền của dòng họ.

Bác sĩ Đỗ Minh Tuấn tốt nghiệp Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam. Ông Tuấn là học trò của PGS.TS Lê Lương Đống (Nguyên PGĐ Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ YHCT). Ông từng công tác tại Bệnh viện 103, đảm nhận vai trò Phó giám đốc phụ trách chuyên môn tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc. Hiện nay, bác sĩ Đỗ Minh Tuấn là Giám đốc phụ trách chuyên môn Nhà thuốc Đỗ Minh Đường.

Ông là người rất tận tâm với nghề, luôn lắng nghe những mối băn khoăn của người bệnh nhằm hiểu được vấn đề trong căn bệnh của họ để điều chỉnh thành phần, liều lượng trong các bài thuốc và tìm ra phương pháp điều trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Về tác giả
Chat với chúng tôi