Bệnh gai đôi cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị

Gai đôi cột sống là bệnh lý phổ biến với mức cảnh báo nguy hiểm ở mức độ đáng báo động. Nghiên cứu gần đây cho thấy, tại Việt Nam, khoảng 16 triệu người mắc gai và thoái hóa cột sống. Đáng chú ý, so với nam giới, tỷ lệ nữ giới sau sinh, trong giai đoạn mãn kinh mắc bệnh cao hơn và xu hướng trẻ hóa ngày càng tăng. Vậy bệnh gai cột sống là gì và trị thế nào?

Bệnh gai đôi cột sống là gì?

PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Lan, Nguyên trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai cho hay, lượng canxi trong cơ thể người luôn duy trì ở mức độ ổn định từ 800 – 1000mg/ngày. Thế nhưng, cơ thể con người thường không đáp ứng đủ lượng canxi cần thiết này (chỉ đạt khoảng 400 – 500mg/ngày), nhất là vùng cột sống thường là nơi diễn ra sự thiếu hụt canxi trầm trọng.

Hình ảnh bệnh gai đôi cột sống
Hình ảnh bệnh gai đôi cột sống

Sự thiếu hụt canxi tại cột sống đòi hòi một lượng canxi từ các bộ phận khác dồn về với mức độ lớn gây ứ đọng canxi ở các xương mọc phía ngoài và bên trong 2 thân cột sống tạo thành các mảnh lưa thưa nhỏ, gọi là gai xương. Hay nói cách khác, gai xương là điểm lồi ra tại các khớp. Thông thường, gai xương chỉ dài khoảng vài milimet, gây đau, cản trở vận động. Gai xương có thể mọc ở bất kỳ vùng nào tại cột sống, song nhiều nhất là tại cổ và thắt lưng.

Đối tượng dễ mắc bệnh?

Bệnh gai đôi cột sống là bệnh xương khớp thường gặp ở nhiều người do nhiều lý do khác nhau, nhưng phần lớn thường gắp nhất ở những đối tượng sau:

  • Hầu hết người già trên 60 tuổi đều bị bệnh gai cột sống.
  • Do dị tật bẩm sinh.
  • Người bị chấn thương ở cột sống nhưng không được xử lý kịp thời.
  • Đối tượng mắc bệnh xương khớp như viêm đau khớp, thoái hóa sụn.
  • Phụ nữ là đối tượng dễ bị gai cột sống hơn nam giới.

Cần sớm nhận diện triệu chứng bệnh

Ở giai đoạn đầu (gai xương còn bé), người bệnh thường không cảm nhận thấy triệu chứng bệnh gai cột sống. Tuy nhiên, bệnh phát triển nhanh, âm thầm với diễn tiến phức tạp, thay đổi không giống nhau trên từng đối tượng người bệnh.

Nhiều trường hợp, gai xương chỉ tình cờ được phát hiện khi người bệnh đi chụp X-quang, CT hoặc MRI. Hầu hết, người bệnh chỉ phát hiện gai đôi cột sống khi gai xương đã mọc dài, chèn ép hệ thống dây chằng, rễ dây thần kinh, tủy sống gây đau, nhức, vận động khó khăn.

Bệnh gai đôi cột sống thường gây ra nhiều cơn đau khó chịu
Bệnh gai đôi cột sống thường gây ra nhiều cơn đau khó chịu

Dưới đây là 5 dấu hiệu gai đôi cột sống điển hình nhất:

  • Các cơn đau nhức xuất hiện ở vùng cột sống với mức độ tăng dần khi di chuyển.
  • Mất cảm giác tạm thời tại một số vùng trên cơ thể do gai xương chèn ép lên dây thần kinh.
  • Chân tay tê bì, nhức mỏi.
  • Mất thăng bằng, dáng đi không vững.
  • Tiểu tiện, đại tiện mất kiểm soát.

Gai đôi cột sống là bệnh lý nguy hiểm, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời dễ gây thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa hoặc đau thần kinh liên sườn. Nghiêm trọng hơn, cột sống là bộ phận quan trọng trong hệ xương của cơ thể.

Việc gai xương hình thành quá dài hoặc quá lâu tại đây có thể khiến người bệnh mất dần cảm giác vận động, đi lại khó khăn, nguy cơ đột quỵ, tàn phế cao hơn so với bình thường.

Nguyên nhân gây bệnh thường gặp

Gai cột sống có thể được hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau. Việc xác định nhanh và sớm nguyên nhân gây gai đôi cột sống sẽ giúp người bệnh chủ động trong điều trị cũng như phòng ngừa tốt hơn.

Bị gai cột sống do sự lắng đọng canxi

Lúc này, sự lắng đọng canxi tại cột sống chủ yếu tồn tại dưới dạng Calcipyrophosphat gây chèn ép hệ thống dây chằng, đĩa đệm và rễ dây thần kinh xung quanh, gây hiện tượng đau.

Bệnh gai cột sống do chấn thương

Gai cột sống do chấn thương khi chơi thể thao
Gai cột sống do chấn thương khi chơi thể thao

Cơ, xương khớp của con người khi gặp phải tổn thương sẽ tự hình thành cơ chế “tự động sửa chữa”, tức là bù đắp, hàn gắn lại phần xương bị vỡ, nứt, gãy. Sự tự động bù trừ này vô tình hình thành gai xương.

Gai đôi cột sống do viêm khớp cột sống

Chỗ viêm lâu ngày ảnh hưởng tới sụn đốt sống, lớp sụn này hao mòn nhanh trở nên thô ráp. Cơ thể tự bù đắp canxi về chỗ viêm lâu ngày dẫn đến gai xương hình thành.

Thoái hóa sụn dẫn đến gai cột sống

Theo thời gian, lớp sụn bao 2 đầu đĩa đệm bị căn bệnh thoái hóa khớp – một căn bệnh xương khớp khá phổ biến trở nên xơ hơn, xuất hiện tình trạng mất nước, xẹp dần và nứt vỡ. Các đốt sống liền kề không được bao bọc, chống đỡ sẽ dần mòn đi, hình thành lên gai xương gây đau mỗi khi cử động.

Yêu sai tư tế

Đây cũng là một trong những tác nhân dẫn tới tình trạng gai cột sống. Khi người bệnh “yêu” sai tư thế trong thời gian dài sẽ dẫn tới tình trạng dây chằng cột sống bị giãn  nở và căng đột ngột gây ra hiện tượng đau nhức, cơ thể sinh ra gai xương.

Điều trị bệnh gai đôi cột sống cần nhanh chóng

Các chuyên gia về cơ xương khớp nhận định, người bệnh bị gai cột sống nếu sớm được chữa trị đúng cách có thể khỏi nhanh mà không hề gây biến chứng nghiêm trọng. Hiện nay, với sự phát triển nhất định của y khoa,  bệnh gai đôi cột sống có thể chữa bằng nhiều cách như dùng thuốc (Đông y, Tây y), vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật.

Tùy vào thể trạng của người bệnh, biểu hiện của bệnh lý, các bác sĩ sẽ tư vấn cho người bệnh cách chữa trị thích hợp, chính xác nhất. Cụ thể như sau:

Dùng thuốc Tây y

Chữa gai cột sống bằng thuốc Tây y chủ yếu là thuốc giảm đau, chống viêm, tiêu sưng hoặc các loại thuốc giúp phục hồi khả năng của sụn khớp.

Sử dụng thuốc Tây y điều trị gai cột sống hiệu quả
Sử dụng thuốc Tây y điều trị gai cột sống hiệu quả

Các loại thuốc được dùng phổ biến như Paracetamol, Acid acetylsalicylic (aspirin), thuốc chống viêm không steroid (NSAID) gồm một số loại như Ketoprofen, Ibuprofen, Naproxen; các loại thuốc giãn cơ, thuốc bổ thần kinh thuộc vitamin nhóm B (B1, B6, B12).

Sử dụng thuốc Đông y

Đây là những bài thuốc được bào chế từ 100% thành phần thảo mộc thiên nhiên có tác dụng trừ đau, chống viêm, giúp khí huyết lưu thông tốt. Một số bài thuốc Đông y trị gai đôi cột sống được nhiều người áp dụng hiện nay là Cát căn ý dĩ nhân thang, Hổ cốt độc hoạt thang, Khương hoạt đương quy thang.

Đánh giá: Thuốc Đông y điều trị gai đôi cột sống giúp người bệnh tiêu diệt tế bào gây bệnh từ sâu bên trong cơ thể, phục hồi chức năng cột sống tốt. Tuy nhiên, thời gian phát huy tác dụng của thuốc thường lâu hơn từ 3 – 6 tháng, người bệnh cần sắc thuốc đúng và uống thuốc đều đặn.

Áp dụng mẹo dân gian

Trong dân gian có lưu truyền một số bài thuốc nam giúp chữa bệnh giai đôi cột sống, tăng cường sức khỏe xương khớp như:

+ Bài thuốc từ hạt đu đủ chưng rượu

+ Uống nước sắc cây lá lốt

+ Bài thuốc kết hợp bưởi + chanh + đường đỏ

+ Liệu pháp chườm nóng với ngải cứu

Vật lý trị liệu

Hiện nay, người bị gai đôi cột sống có thể áp dụng một số cách vật lý trị liệu gồm điện trị liệu (siêu âm, sóng ngắn, kích thích điện hoặc laser), dùng nhiệt, dùng máy kéo giãn cột sống (bằng tay hoặc bằng máy) và vận động trị liệu.

Ngoài ra, người bệnh có thể áp dụng vật lý trị theo theo y học cổ truyền. Bác sĩ Đông y sẽ tiến hành xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu,… lên các huyệt mạch để đả thông khí huyết từ đó giúp trị bệnh hiệu quả.

Chi tiết xem tại đây:

Phẫu thuật chữa bệnh gai cột sống

Phẫu thuật gai đôi cột sống, tức là bác sĩ sẽ bằng các dụng cụ y tế tác động vào phần cứng của cơ thể. Cách làm này giúp người bệnh cải thiện chứng bệnh nhanh, giảm đau hiệu quả. Thế nhưng, do cột sống là bộ phận quan trọng của cơ thể, rủi ro do phẫu thuật gây nên có thể khiến người bệnh bị liệt tứ chi.

Vì thế, cách làm này không được khuyến khích và chỉ nên sử dụng khi người bệnh đã áp dụng điều trị nội khoa song thất bại hoặc khi bệnh tình đã tiến triển khá nặng. Hiện nay, phẫu thuật chữa gai đôi cột sống có 3 phương pháp là mổ nội soi cắt gai đôi cột sống, cắt bỏ lá đốt sống, cấy miếng đệm gan mỏm gai.

Các phòng và hỗ trợ trị gai cột sống hiệu quả

Chữa gai đôi cột sống không thể khỏi chỉ trong ngày một ngày hai, việc điều trị bệnh cần kiên trì, nhất quán và theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, người bệnh vẫn cần áp dụng đồng thời các biện pháp phòng ngừa bệnh để làm giảm triệu chứng bệnh và hạn chế biến chứng:

  • Giữ cột sống thẳng khi đi đứng, ngồi làm việc, đọc sách…
  • Hạn chế nâng đồ nặng liên tục và trong thời gian dài.
  • Áp dụng các bài tập có tác động lên vùng cột sống như yoga, bơi lội, đi bộ nhanh…
  • Giữ cân nặng ở mức độ ổn định.
  • Áp dụng chế độ ăn uống đúng cách, bổ sung nhiều thực phẩm chứa nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu.
  • Loại bỏ các thói quen xấu như uống rượu bia, thuốc lá, làm việc và luyện tập quá sức,…

Gai đôi cột sống là bệnh lý nguy hiểm tuy nhiên không ít người bệnh vẫn chủ quan dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Các chuyên gia về cơ xương khớp nhấn mạnh, ngay khi nhận thấy những cơn đau vùng cột sống hoặc cử động khó khăn người bệnh cần nhanh chóng tới các cơ sở y tế chuyên khoa điều trị sớm.

 

Ngày đăng: 12/03/2018 - Cập nhật lúc: 8:28 Sáng , 25/08/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lương y Đỗ Minh Tuấn hiện là người đứng đầu Nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Ông tốt nghiệp Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam, là đời thừa kế thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh phát triển những bài thuốc Đông y gia truyền của dòng họ.

Bác sĩ Đỗ Minh Tuấn tốt nghiệp Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam. Ông Tuấn là học trò của PGS.TS Lê Lương Đống (Nguyên PGĐ Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ YHCT). Ông từng công tác tại Bệnh viện 103, đảm nhận vai trò Phó giám đốc phụ trách chuyên môn tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc. Hiện nay, bác sĩ Đỗ Minh Tuấn là Giám đốc phụ trách chuyên môn Nhà thuốc Đỗ Minh Đường.

Ông là người rất tận tâm với nghề, luôn lắng nghe những mối băn khoăn của người bệnh nhằm hiểu được vấn đề trong căn bệnh của họ để điều chỉnh thành phần, liều lượng trong các bài thuốc và tìm ra phương pháp điều trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Về tác giả
Chat với chúng tôi