Da mặt bị ngứa: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Da mặt là bộ phận thường xuyên phải tiếp xúc trực tiếp với các tác nhân gây hại như khói bụi, vi khuẩn… Khi bị kích ứng, da mặt có thể xuất hiện các biểu hiện như ngứa rát, mẩn đỏ, phát ban hoặc mụn nhọt, gây ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ và tâm lý của người bệnh. Cùng tìm hiểu nguyên nhân khiến da mặt bị ngứa và cách điều trị tình trạng này trong bài viết sau đây.

Nguyên nhân khiến da mặt bị ngứa

Vai trò chính của da là bảo vệ và giúp cơ thể chống lại các yếu tố gây hại từ bên ngoài. Tuy nhiên, trong quá trình tiếp xúc với các yếu tố này, da có thể bị kích ứng, gây ngứa rát, mẩn đỏ hoặc nổi mụn, đặc biệt là vùng da mặt. Da mặt bị ngứa có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân, trong đó phổ biến nhất là các nguyên nhân sau đây: 

Da mặt bị ngứa có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau
Da mặt bị ngứa có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau

Dị ứng thời tiết

Sự thay đổi đột ngột của thời tiết trong các thời điểm giao mùa, từ nóng sang lạnh hoặc từ lạnh sang nóng, có thể khiến da bị dị ứng do chưa kịp thích nghi. Trong đó, dị ứng da mặt là vấn đề xảy ra thường xuyên, bởi đây là vùng da nhạy cảm và nằm ở vị trí “lộ thiên” nhất. Dị ứng ở vùng da này không chỉ gây ra cảm giác ngứa ngáy trên bề mặt da mà còn kèm theo các triệu chứng như đau rát, ửng đỏ… 

Da mặt bị ngứa do dị ứng với mỹ phẩm

Da mặt là vùng da thường xuyên tiếp xúc với các loại hoá mỹ phẩm chăm sóc da. Tuy nhiên, một số thành phần trong các sản phẩm này lại chính tác nhân gây ra dị ứng và mẩn ngứa trên da mặt. Do đó, khi nghi ngờ tình trạng ngứa là do các sản phẩm chăm sóc da gây ra, người bệnh nên ngừng sử dụng và tìm đến các bác sĩ chuyên khoa để thăm khám. 

Dị ứng thực phẩm

Bạn có thể bị ngứa da mặt do dị ứng với một số loại thực phẩm như sữa, các loại hạt, hải sản… Đây là một căn bệnh cấp hoặc mãn tính có liên quan đến hệ thống miễn dịch của cơ thể. Cụ thể, khi cơ thể nhầm lẫn thực phẩm là một tác nhân gây hại, hệ thống miễn dịch sẽ sản sinh ra các kháng thể IgE để ứng phó.

Sự sản sinh của kháng thể IgE có thể gây ra các vấn đề như nôn ói, chóng mặt, ngứa da mặt hoặc ngứa ngáy toàn thân. Nghiêm trọng hơn, trong một số trường hợp, dị ứng thực phẩm còn có thể gây sốc phản vệ, ảnh hưởng đến tính mạng của người bệnh.  

Dị ứng thực phẩm
Dị ứng thực phẩm có thể gây ngứa da mặt

Các căn bệnh về da liễu

Các căn bệnh da liễu như mề đay, viêm da dị ứng, nấm da… cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng ngứa ngáy dữ dội ở da mặt. Đặc biệt, cơn ngứa do các căn bệnh da liễu thường xảy ra liên tục và có xu hướng trở nên nghiêm trọng hơn khi người bệnh dùng tay gãi. Thậm chí, vùng da mặt có thể bị trầy xước và chảy máu do người bệnh tác động quá mạnh. Điều này vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn tấn công gây nhiễm trùng da hoặc dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm khác. 

Các bệnh lý khác

Da mặt bị ngứa có thể là biểu hiện của các căn bệnh liên quan đến nội tạng, chẳng hạn như gan và thận. Cụ thể, người bị suy thận thường cảm thấy ngứa ngáy và nổi mẩn đỏ tại một số vùng da trên cơ thể, trong đó có da mặt. Thông thường, mẩn ngứa do suy thận gây ra thường trở nên nghiêm trọng hơn vào mùa hè hoặc những ngày thời tiết nóng bức. 

Bên cạnh suy thận thì các căn bệnh về gan cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng mẩn ngứa khắp người. Bởi khi mắc các căn bệnh này, khả năng đào thải độc tố của cơ thể sẽ phần nào bị ảnh hưởng. Thay vì được đào thải ra ngoài, độc tố sẽ tích tụ lại bên trong cơ thể, gây nóng trong, mẩn đỏ và ngứa rát. Ngoài ra, da mặt bị ngứa cũng có thể là triệu chứng của các bệnh lý như thiếu máu, tiểu đường, cường giáp… 

Các triệu chứng đi kèm với ngứa da mặt

Ngứa da mặt có thể đi kèm với rất nhiều biểu hiện khác. Tuỳ vào nguyên nhân gây ngứa mà triệu chứng kèm theo có thể có đôi chút khác biệt. Thông thường, da mặt bị ngứa sẽ đi kèm với các vấn đề sau đây:

Phát ban

Ngứa da mặt do dị ứng có thể đi kèm với các triệu chứng như phát ban hoặc mề đay ở mặt và các vị trí lân cận. Tác nhân gây dị ứng trong trường hợp này thường là hoá mỹ phẩm, xà phòng hoặc một số loại thực phẩm. Bên cạnh đó, phát ban và ngứa da mặt còn có thể là biểu hiện của các căn bệnh như vảy nến, viêm da quanh miệng (perioral dermatitis) và chứng đỏ mặt (rosacea).  

Ngứa da mặt thường đi kèm với phát ban
Ngứa da mặt thường đi kèm với phát ban ở mặt hoặc các khu vực lân cận

Ngứa da mặt kèm theo nổi mụn

Da mặt bị ngứa và nổi mụn có thể là biểu hiện của việc lỗ chân bị bít tắc, hormone thay đổi hoặc dị ứng với mỹ phẩm. Trong đó, dị ứng khi sử dụng các loại mỹ phẩm không phù hợp với da được xem là nguyên nhân gây ngứa da và mụn phổ biến nhất. Đặc biệt, do vi khuẩn phát triển và lây lan nhanh nên mụn trên da có xu hướng ngày càng nhiều, gây ngứa ngáy khó chịu. 

Các triệu chứng khác

Bên cạnh các triệu chứng kể trên, ngứa da mặt còn có thể đi kèm với các biểu hiện khác, chẳng hạn như:

  • Ngứa da mặt kèm theo cảm giác khó thở, mắt vàng nhạt và mất nước: Đây có thể là những biểu hiện ban đầu của các căn bệnh về gan, bệnh Hodgkin và bệnh vàng da. Những căn bệnh này đòi hỏi phải được chẩn đoán và điều trị sớm để tránh gây biến chứng nguy hiểm đến sức khoẻ.
  • Ngứa da mặt không phát ban và không kèm theo bất cứ triệu chứng rõ ràng nào khác: Việc ngứa da mặt không đi kèm với bất cứ vấn đề nào khác có thể là dấu hiệu của dị ứng nhẹ, khô da hoặc cơ thể thiếu sắt. Ngoài ra, đây cũng có thể là biểu hiện của việc da tiếp xúc với nước có hàm lượng khoáng chất cao (nước cứng). 

Ngứa da mặt khi mang thai

Tình trạng ứ mật thai kỳ ở phụ nữ mang thai có thể gây ra các triệu chứng như ngứa da mặt, da tay và da chân. Đây là một tình trạng khá hiếm gặp và thường chỉ khởi phát từ tuần thứ 30 của thai kỳ. 

Mẹ bầu bị ngứa da do ứ mật thai kỳ
Mẹ bầu có nguy cơ bị ngứa da mặt do ứ mật thai kỳ

Điều trị tình trạng da mặt bị ngứa

Trước khi tiến hành điều trị tình trạng ngứa da mặt, người bệnh có thể được yêu cầu làm một số xét nghiệm nhằm xác định nguyên nhân gây ngứa, chẳng hạn như:

  • Thăm khám lâm sàng: Dựa trên các triệu chứng ban đầu và các bước thăm khám lâm sàng như hỏi bệnh sử, quan sát da… bác sĩ có thể phần nào chẩn đoán được nguyên nhân gây ngứa da mặt. 
  • Sinh thiết da: Đây là xét nghiệm nhằm kiểm tra sức khoẻ của các lớp da và tình trạng da ở cấp độ tế bào. 
  • Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu thường được chỉ định để chẩn đoán các vấn đề ngứa da mặt do dị ứng không rõ nguyên nhân hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. 

Sau khi đã xác định được nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của tình trạng ngứa da, người bệnh sẽ được tư vấn điều trị bằng một trong các phương pháp sau đây:

Điều trị ngứa da mặt tại nhà

Tình trạng ngứa da mặt ở mức độ nhẹ có thể được khắc phục thông qua các biện pháp đơn giản tại như:

  • Chườm mát bằng khăn lạnh hoặc gạc lạnh để làm dịu vùng da mặt bị ngứa.
  • Loại bỏ tác nhân gây ngứa bằng cách tắm nước ấm, rửa mặt hoặc lau mặt bằng khăn ướt.
  • Giữ tinh thần thoải mái, tránh lo âu hoặc căng thẳng.
  • Sử dụng các loại thuốc chống dị ứng kháng histamin không kê đơn ở dạng uống hoặc dạng bôi.
  • Dùng kem kháng viêm, làm dịu da không kê đơn như hydrocortisone hoặc calamine.

Điều trị da mặt bị ngứa bằng Tây y

Đối với những trường hợp ngứa da nghiêm trọng, bên cạnh các biện pháp khắc phục tại nhà kể trên, người bệnh cần phải điều trị theo phác đồ của bác sĩ. Thông thường, ngứa da mặt sẽ được chữa trị bằng các loại thuốc có tác dụng giảm ngứa, kháng viêm sau đây:

  • Thuốc hydrocortisone kê đơn hoặc kem kháng histamin. 
  • Thuốc giúp ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs). 
  • Thuốc giúp ức chế miễn dịch không có chứa steroid, loại thuốc này thường được sử dụng trong điều trị ngứa da mặt do viêm da cơ địa.
thuốc tây y
Điều trị ngứa da mặt bằng thuốc Tây cần theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên môn

Ngoài ra, trong một số trường hợp nhất định, người bệnh cũng có thể được tư vấn chữa trị ngứa da bằng phương pháp quang trị liệu, hay còn gọi là liệu pháp ánh sáng. Mặt khác, nếu ngứa da mặt là do các căn bệnh về gan, thận gây ra, người bệnh sẽ được điều trị theo phác đồ riêng của từng bệnh lý. 

Điều trị ngứa da mặt bằng bài thuốc Đông y

Một vài loại dược liệu Đông y cũng thường xuyên được sử dụng để điều trị tình trạng ngứa da mặt như ké đầu ngựa, cúc tần, hồng hoa, ngải cứu, xuyên khung, bách bộ, phòng phong, bồ công anh, kim ngân… Các vị thuốc này không chỉ giúp giảm ngứa nhanh chóng mà còn giúp loại bỏ tác nhân gây bệnh, tăng cường miễn dịch, giải độc và thanh lọc cơ thể. 

Cơ chế điều trị bệnh của Đông y là vừa điều trị nguyên nhân gây ngứa, vừa tăng cường chức năng ngũ tạng, giúp cơ thể tăng đề kháng, phòng chống bệnh tái phát. Chính vì lẽ đó, Đông y được đánh giá là giải pháp toàn diện đối với những bệnh nhân mắc bệnh da liễu mãn tính. Nhưng cũng cần lưu ý, thời gian phát huy tác dụng của thuốc thường chậm nên người bệnh cần kiên nhẫn uống đủ liệu trình mới có được hiệu quả như ý.

Sử dụng cách chữa dị ứng da mặt bằng thuốc Đông y để đạt hiệu quả dài lâu
Sử dụng cách chữa dị ứng da mặt bằng thuốc Đông y để đạt hiệu quả dài lâu

Ngăn ngừa tình trạng da mặt bị ngứa

Ngứa da mặt có thể gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống thường nhật và khiến người bệnh cảm thấy khó chịu. Tuy nhiên, tình trạng này hoàn toàn có thể ngăn chặn được nhờ những biện pháp đơn giản sau đây:

  • Uống đủ lượng nước theo nhu cầu khuyến nghị để tránh mất nước.
  • Lựa chọn các loại sữa rửa mặt dịu nhẹ và phù hợp với da.
  • Dùng kem dưỡng ẩm thường xuyên để ngăn ngừa tình trạng khô da.
  • Sử dụng loại kem dưỡng dành riêng cho da nhạy cảm.
  • Không dùng các loại kem dưỡng có kết cấu quá đặc để tránh gây bít tắc lỗ chân lông.
  • Làm sạch da đúng cách, không dùng các loại hoá mỹ phẩm có thành phần gây dị ứng. 
  • Che chắn khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc khói bụi. 
  • Đặc biệt lưu ý thành phần món ăn nếu bản thân bị dị ứng thực phẩm.
  • Tăng cường bổ sung vitamin và khoáng chất cho cơ thể thông qua thực phẩm hoặc các loại viên uống vitamin tổng hợp.
  • Xây dựng chế độ sinh hoạt và nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao lực, thức khuya và ngủ không đủ giấc.
  • Tránh stress, lo âu quá độ. 

Ngứa da mặt không chỉ tác động đến sức khỏe mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý của người bệnh. Do đó, khi da mặt bị ngứa kéo dài, người bệnh nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chữa trị.

Ngày đăng: 04/07/2020 - Cập nhật lúc: 10:01 Chiều , 04/07/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lương y Đỗ Minh Tuấn hiện là người đứng đầu Nhà thuốc Đỗ Minh Đường. Ông tốt nghiệp Học viện y dược học cổ truyền Việt Nam, là đời thừa kế thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh phát triển những bài thuốc Đông y gia truyền của dòng họ.

Bác sĩ Đỗ Minh Tuấn tốt nghiệp Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam. Ông Tuấn là học trò của PGS.TS Lê Lương Đống (Nguyên PGĐ Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam, Nguyên Vụ trưởng Vụ YHCT). Ông từng công tác tại Bệnh viện 103, đảm nhận vai trò Phó giám đốc phụ trách chuyên môn tại Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng thuốc dân tộc. Hiện nay, bác sĩ Đỗ Minh Tuấn là Giám đốc phụ trách chuyên môn Nhà thuốc Đỗ Minh Đường.

Ông là người rất tận tâm với nghề, luôn lắng nghe những mối băn khoăn của người bệnh nhằm hiểu được vấn đề trong căn bệnh của họ để điều chỉnh thành phần, liều lượng trong các bài thuốc và tìm ra phương pháp điều trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả nhất.

Về tác giả
Chat với chúng tôi